Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym w okresie czasowego zaprzestania działalności gospodarczej oraz w czasie zwolnienia chorobowego bez prawa do zasiłku chorobowego

   Szanowny Panie Ministrze! Istotnym problemem dotyczącym ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą jest nieuznawanie przez zakłady ubezpieczeń społecznych możliwości czasowego wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych. Różne powody w prowadzonej działalności zmuszają do zaprzestania na pewien okres czasu do nieprowadzenia działalności, np. przy jednoosobowej działalności w zakresie transportu, brak zleceń lub awarie środków transportowych. W takim wypadku działalność jest czasowo zawieszana w urzędach podatkowych albo wykazywana w zerowych kwotach, co nie stanowi obciążenia dla podatnika. Jednocześnie nie zmusza do wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.

   Niestety przepisy ubezpieczeń społecznych nie regulują tej kwestii, ale również nie zabraniają wyrejestrowania, a następnie ponownego zarejestrowania do ubezpieczeń. Problem powstaje, w przypadku gdy przedsiębiorca wyrejestruje siebie z ubezpieczeń, a po jakimś czasie zarejestruje, a w wyniku kontroli ZUS stwierdzi, że w urzędzie skarbowym przedsiębiorca nie wykreślił swojej działalności, i w takim wypadku nalicza za ten okres składki.

   Przepisy o podatku dochodowym ani systemie ubezpieczeń społecznych nie uzależniają naliczania obciążeń podatkowych czy składek ubezpieczeniowych od siebie. To zakłady ubezpieczeń społecznych dowolnie interpretują przepisy. Zdaniem teoretyków pojęcie ciągłego prowadzenia działalności gospodarczej zawarte w art. 2 tej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie oznacza ˝bez przerw˝, a ˝ciągły˝ należy rozumieć jako zorganizowany oraz nieokazjonalny.

   Zdaniem ZUS brak przychodów z działalności nie stanowi podstawy do wyłączenia z ubezpieczeń społecznych, że przedsiębiorca prowadzi działalność na własny rachunek i własne ryzyko i że nie może oznaczać to, że w okresach prowadzenia działalności i osiągania mniejszych przychodów lub braku przychodów dochodzi do zaprzestania jej prowadzenia, tj. niewykonywania czynności w celu osiągnięcia przychodów. Zapewne miałoby to rację, jednak gdzie tu jest mowa o swobodnej działalności, nie o obejściu prawa, a o swobodzie decydowania o kształcie działalności? Rzecz jasna zapewne chodzi również o powiększanie wpływów zakładu ubezpieczeń.

   Problem również stanowi podleganie ubezpieczeniu społecznemu w okresie przebywania na zwolnieniu chorobowym. Zgodnie z przepisami ubezpieczeniowymi, jeżeli osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, to w przypadku choroby nie są przez nią opłacane składki na ubezpieczenie społeczne i FP za ten okres i, o ile minął okres wyczekiwania 180 dni oraz przystąpiła do ubezpieczenia chorobowego, tym samym nabyła prawo do zasiłku chorobowego. Natomiast w przypadku gdy osoba nie przystąpiła do ubezpieczenia chorobowego lub opłaciła składkę po terminie lub w niepełnej wysokości, nie przysługuje jej prawo do zasiłku chorobowego. Przepis ten byłby sprawiedliwy, bo osoba dobrowolnie zrezygnowała z tego prawa, o ile za czas choroby nie musiałaby opłacać składek na ubezpieczenie społeczne. W takiej sytuacji osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie zwolnienia chorobowego, udokumentowanego zwolnieniem lekarskim, niezdolna do pracy, której nie przysługuje zasiłek chorobowy, jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

   Wynika z tego, że chory przedsiębiorca powinien prowadzić działalność gospodarczą, a przecież będąc na zwolnieniu nie powinno się zarobkować, nie tylko z uwagi na pobierany zasiłek chorobowy, ale również na stan zdrowia i zagrożenie np. wypadkiem przy pracy. Inny aspekt to brak środków na pokrycie składek ubezpieczeniowych z uwagi na niemożliwość w okresie chorobowym, zarobkowania w celu uzyskania środków na opłacenie ubezpieczenia społecznego.

   Z uwagi na powyższe proszę o odpowiedź:

   1. Czy Pan Minister zauważa problem, jaki istnieje w zakładach ubezpieczeń społecznych, które nie wyrażają zgody na czasowe wyrejestrowanie bądź zawieszenie działalności gospodarczej z jednoczesnym zawieszeniem płatności składek na ubezpieczenie społeczne, uzależniając powyższe od całkowitej likwidacji działalności gospodarczej we wszystkich zgłoszonych instytucjach?

   2. Jakie podejmie Pan Minister działania, aby uregulować ww. problem w ustawie bądź odpowiednim rozporządzeniem, aby w wypadkach szczególnych, okresowego zaprzestania działalności gospodarczej osoba mogła dokonać zawieszenia działalności?

   3. Dlaczego w okresie przebywania na zwolnieniu chorobowym osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zmuszona jest do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i sytuacja ta uzależniona jest od prawa do pobierania zasiłku chorobowego?

   4. Jakie Pan Minister podejmie działania, aby w okresie zwolnienia chorobowego, bez względu czy pobiera się zasiłek chorobowy, czy też nie ma się do niego prawa, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie była zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne?

   Życzliwa Pani

   Poseł Renata Beger

   Warszawa, dnia 6 lutego 2006 r.