Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów kapitałowych osiągniętych na terytorium Polski

   Szanowny Panie Ministrze! Uchwalona przez parlament nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (updf) wprowadza szereg nowych rozwiązań. Niestety, język stosowany przez ustawodawcę nie jest precyzyjny. Stosowanie nowych przepisów może wiązać się z kontrowersjami dotyczącymi rozumienia nowych regulacji. Co istotne, kontrowersje mogą dotyczyć problemów istotnych dla szerokich rzecz podatników.

   Przykładem niedoskonałej nowelizacji są przepisy art. 30a oraz art. 30b updf, które dotyczą opodatkowania ˝uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝ dochodów o charakterze kapitałowym: odsetek, dywident, innych dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych oraz dochodów z tytułu zbycia papierów wartościowych, udziałów w spółkach, dochodów z odpłatnego zbycia podobnych, z punktu widzenia updf, instrumentów lub praw.

   Zgodnie z zasadami określonymi w nowych art. 30a oraz w art. 30b updf, podatek dochodowy będzie rozliczać znakomita większość osób fizycznych otrzymujących np. odsetki (dyskonto) od obligacji albo odsetki od innych instrumentów dłużnych, dywidenty, sprzedawcy udziałów w spółkach oraz osoby osiągające dochody ze sprzedaży, na przykład na giełdzie, papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych itp.

   Jeśli osiągnięte przez podatnika dochody z tytułu dywident, odsetek, sprzedaży akcji i innych instrumentów będą mogły być zaliczone do dochodów określonych w art. 30a lub w art. 30b updf, będą podlegały opodatkowaniu według liniowej stawki 19%. Jeśli dochody ˝kapitałowe˝ podatnika nie będą mogły być zaliczone do tej grupy, co do zasady, będą podlegać opodatkowaniu według progresywnej stawki 19-30-40%.

   Zapewne z powodu różnicy stawki podatkowej podatnicy zwykle będą zainteresowani opodatkowaniem swoich dochodów kapitałowych według zasad określonych w art. 30a lub art. 30b updf. W przypadku podatników osiągających dochody ze sprzedaży aktywów kapitałowych (art. 30b updf) istotny będzie również termin dokonania rozliczenia podatkowego wyłącznie w rozliczeniu rocznym, bez wpłaty zaliczek, zamiast rozliczania się według zasad ogólnych z obowiązkiem wpłaty zaliczek w trakcie roku podatkowego (co może wynikać dla wielu podatników z art. 40 oraz art. 44 ust. 3a updf).

   Podstawowa wątpliwość, która wiązać się może, zwłaszcza wśród inwestorów giełdowych, ze stosowaniem art. 30a lub art. 30b updf, może dotyczyć fundamentalnej sprawy zakresu przedmiotowego tych przepisów. Od 1 stycznia 2004 roku przepisy te będą stosowane do ˝dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝.

   Ograniczenie stosowania podatku ryczałtowego do ˝dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝ stosowane jest w Polsce od lat. W obowiązującej w 2003 roku wersji updf do ˝dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝ z tytułu odsetek czy dywident stosuje się inne niż ogólne zasady opodatkowania - podatek 15% (art. 30 ust. 1 updf) zamiast zasad ogólnych (19-30-40%).

   Dotychczas przyjmowano, że dywidendy stanowią ˝dochody (przychody) uzyskane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝, jeśli wypłaciła je spółka będąca polskim rezydentem podatkowym. W przypadku odsetek, w standardowych sytuacjach, nie było większych wątpliwości, kiedy należy uznać je za pochodzące z Polski. Brak lub mała liczba wątpliwości co do polskiego lub nie-polskiego pochodzenia dywident czy odsetek wynikał częściowo z relatywnie niskiego stopnia rozwoju polskiego rynku finansowego.

   W piśmie PB/AK-8214-1045-277/01 z 24 lipca 2001 roku Minister Finansów wyraził pogląd, że za dochody osiągnięte przez podmioty zagraniczne na terytorium Polski uznaje się, między innymi, odsetki od kapitału pożyczonego polskim podmiotom, dywidendy od polskiej spółki oraz dochody ze sprzedaży papierów wartościowych na polskiej giełdzie.

   Dotychczasowa praktyka rozumienia ˝dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝ wydaje się być niewystarczająca zwłaszcza w kontekście rozwoju polskiego publicznego rynku papierów wartościowych. Powołane stanowisko Ministra z 24 lipca 2001 roku, aczkolwiek logiczne, trudno uznać za oparte na wystarczających podstawach normatywnych. Jest to raczej próba zakreślania zakresu polskiego obowiązku podatkowego w oparciu o dominującą praktykę międzynarodową obok, a nie na podstawie, polskiego prawa podatkowego.

   Szanowny Panie Ministrze, czy od 1 stycznia 2004 roku dla inwestorów giełdowych jest jasne?

   1. Czy dochód ze sprzedaży akcji spółki z siedzibą za granicą (obecnie tylko BA CA, spółki z siedzibą w Wiedniu), ale akcji notowanych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, będzie ˝dochodem uzyskanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej˝, opodatkowanym według liniowej stawki 19% czy też ze względu na zagraniczną lokalizację spółki, dochód taki będzie podlegać podatkowi progresywnemu 19-30-40%?

   2. Jeśli spółka zagraniczna notowana w Warszawie wypłaci w 2004 roku dywidendę, czy polscy akcjonariusze będą zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego o liniowej stawce 19% dlatego, że kupili akcje spółki na warszawskiej giełdzie czy też będą musieli zapłacić progresywny podatek dochodowy od dywidendy (19-30-40%), dlatego że spółka wypłacająca dywidendę ma siedzibę i miejsce zarządu za granicą?

   3. Czy podziela Pan wątpliwości - jeśli w Warszawie będą notowane instrumenty dłużne wystawione przez podmioty zagraniczne, podobne wątpliwości będą dotyczyć zasad opodatkowania dochodów z tych instrumentów?

   Inwestorzy giełdowi będą od 1 stycznia 2004 roku największą grupą podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, która będzie zainteresowana otrzymaniem spójnego i logicznego wyjaśnienia, jakie kryterium będzie decydujące dla uznania dochodów kapitałowych za osiągnięte ˝na terytorium Polski˝.

   Stanowisko Pana w tym zakresie pozwoli wyeliminować regionalne różnice w interpretacji przepisów podatkowych przedstawianej na niższych szczeblach aparatu skarbowego.

   Z poważaniem

   Poseł Barbara Marianowska

   Warszawa, dnia 28 listopada 2003 r.