Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie potrzeby przeciwdziałania zagrożeniom związanym z wdrażaniem procesu ochrony zgodności wyrobów w aspekcie włączenia rynku krajowego do jednolitego rynku Unii Europejskiej

   Szanowny Panie Premierze! Polski system oceny zgodności reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku o systemie oceny zgodności (DzU Nr 166, poz. 1360) oraz ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności oraz zmianie niektórych ustaw (DzU Nr 170, poz. 1652).

   Zgodnie z powyższymi ustawami przepisy dyrektyw nowego podejścia przenoszone są do naszego prawa w formie rozporządzeń właściwych ministrów. W zakresie wyrobów stosowanych w procesach pracy obowiązują dyrektywy wprowadzone przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, w tym: rozporządzenie z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (przenoszące do prawa polskiego dyrektywę 89/686/EWG) oraz rozporządzenie z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa (przenoszące do prawa polskiego dyrektywę 98/37/WE).

   Zgodnie z postanowieniami ustaw wymienionych w pkt. 1, od dnia 1 maja 2004 r. przestaną obowiązywać polskie certyfikaty na znak bezpieczeństwa i producenci krajowi będą mogli wprowadzać na rynek Unii, który będzie tożsamy z rynkiem krajowym, jedynie wyroby oznakowane znakiem CE.

   W procesie oceny zgodności na oznakowanie CE dla większości wyżej wymienionych wyrobów wymagane jest zaangażowanie jednostek certyfikujących, posiadających upoważnienie Rządu Polskiego do prowadzenia oceny zgodności (art. 21 ustawy o ocenie systemu zgodności) - zwanych jednostkami notyfikowanymi. Pośrednim etapem procesu notyfikacji jest amortyzacja jednostek dokonywana na podstawie wniosków składanych przez jednostki do MGPiPS.

   Większość krajowych jednostek certyfikujących posiada już odpowiednie kompetencje techniczne i organizacyjne do prowadzenia oceny zgodności, uzyskane między innymi w wyniku uczestnictwa w szeregu programów pomocowych. Na przykład Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy był beneficjentem programu Phare 2000 ˝Certyfikacja. Faza II˝ w zakresie dyrektywy dotyczącej środków ochrony indywidualnej (89/686/EWG). Wiele jednostek certyfikujących złożyło wnioski o autoryzacje do MGPiPS począwszy od roku 2001. Według deklaracji Departamentu Polityki Przemysłowej autoryzacja miała być udzielona w 2003 r., początkowo w lipcu, następnie termin ten kolejno przesuwano na wrzesień, październik, a obecnie na listopad br. W tej sytuacji znajduje się wniosek Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego o autoryzację i notyfikację w obszarze dyrektyw dotyczących środków ochrony indywidualnej (89/686/EWG), maszyn (98/37/WE) oraz emisji hałasu do środowiska przez urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń (2000/14/WE).

   Polska wynegocjowała z UE Protokół do Układu Europejskiego między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie Oceny Zgodności i Dopuszczania Wyrobów Przemysłowych (PECA), który umożliwiałby wcześniejszą notyfikację naszych jednostek. Jednak z informacji uzyskanych z MGPiPS wynika, że przed dniem 1 maja 2004 r. nie będzie możliwe jego podpisanie i wejście w życie. Oznacza to, że żadna z krajowych jednostek certyfikujących nie uzyska statusu jednostki notyfikowanej przed tą datą.

   CIOP-PIB codziennie otrzymuje liczne zapytania od krajowych producentów, czy Instytut będzie jednostką notyfikowaną i jaka jest gwarancja uzyskania przez nich certyfikatów oceny typu WE (uprawniających do oznakowania wyrobów znakiem CE) i wprowadzenia ich wyrobów na rynek Polski i innych krajów UE.

   Brak krajowych jednostek notyfikowanych przed wejściem Polski do UE stwarza poważne zagrożenia przejęcia prowadzenia oceny zgodności wyrobów krajowych w całości przez jednostki zagraniczne i w efekcie całkowite wykluczenie z rynku krajowych jednostek certyfikujących i laboratoriów badawczych, na których przygotowanie zostały wydatkowane znaczące nakłady zarówno z budżetu państwa, jak i środków programów Phare. Powyższa sytuacja może doprowadzić, w konsekwencji, do wyparcia z naszego rynku wyrobów krajowych przez wyroby zagraniczne posiadające wcześniej uzyskane oznaczenie CE. Można oszacować, że tylko w obszarze wyrobów stosowanych w procesach pracy będzie do dotyczyć kilkunastu tysięcy różnych wyrobów.

   Mając powyższe fakty na uwadze, zwracam się do Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:

   1. Czy Rząd podjął jakieś działania zmierzające do wcześniejszej notyfikacji naszych jednostek certyfikujących i laboratoriów badawczych (co miały umożliwić zapisy wynegocjowanego z UE Protokołu do Układu Europejskiego między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie Oceny Zgodności i Dopuszczania Wyrobów Przemysłowych (PECA)? Jakie to były działania? Jakie są ich efekty?

   2. Jakie działania zostaną podjęte, by nie dopuścić do przejęcia prowadzenia oceny zgodności wyrobów krajowych w całości przez jednostki zagraniczne i - w efekcie - całkowitego wykluczenia z rynku krajowych jednostek certyfikujących i laboratoriów badawczych?

   3. Czy przewidywana jest możliwość zmiany zapisów art. 21 ust. 1 oraz art. 65 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, z których wynika, że MGPiPS podejmie starania o notyfikację polskich jednostek certyfikujących dopiero po wejściu Polski do Unii Europejskiej? Pragnę w tym miejscu podkreślić, że może to stworzyć próżnię prawną, w której nie będzie możliwości znakowania krajowych wyrobów oznaczeniem CE i wprowadzania ich na rynek. W konsekwencji może to doprowadzić do zaprzestania produkcji wielu polskich wyrobów. Tylko w obszarze maszyn oraz środków ochrony indywidualnej i zbiorowej będzie to dotyczyć kilkunastu tysięcy różnych wyrobów.

   4. Czy - w zaistniałej sytuacji - nie byłoby zasadne wydanie stanowiska rządu dotyczącego gwarancji, że proces notyfikacji tych jednostek zostanie zakończony przed wejściem Polski do Unii Europejskiej? Uważam, że gdyby istniało niebezpieczeństwo zagrożenia w dotrzymaniu tego terminu - jednostki certyfikujące powinny być o tym powiadomione, aby mogły odpowiednio wcześniej poinformować o tym krajowych producentów w celu uchronienia ich przed stratami.

   Proszę Pana Premiera o podjęcie wszelkich możliwych działań zapobiegających wystąpieniu sytuacji, w której brak odpowiednich regulacji prawnych spowoduje zagrożenie przejęcia prowadzenia oceny zgodności wyrobów krajowych w całości przez jednostki zagraniczne.

   Proszę również o informację o podjętych w tej sprawie działaniach.

   Łączę wyrazy szacunku

   Poseł Zbigniew Janowski

   Warszawa, dnia 27 listopada 2003 r.