Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad opodatkowania czynności wykonywanych na rzecz sądów przez adwokatów i radców prawnych będących pełnomocnikami z urzędu oraz biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych

   Szanowny Panie Marszałku! Stosownie do postanowień art. 193 ust. 1 i 2 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. MP. Nr 23, poz. 398, ze zm.) uprzejmie przesyłam na ręce Pana Marszałka odpowiedź na skierowaną do mnie przez Panią Poseł Teresę Piotrowską interpelację w sprawie zasad opodatkowania czynności wykonywanych na rzecz sądów przez adwokatów i radców prawnych będących pełnomocnikami z urzędu oraz biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych.

   Po krótkim przedstawieniu wątpliwości, jakie pojawiły się w związku z nowymi regulacjami i dokonaną przez Ministra Finansów interpretacją przepisów prawa podatkowego, w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych na rzecz sądów i prokuratury przez adwokatów, radców prawnych, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, Pani Poseł stawia w konkluzji następujące pytania:

   1. Dlaczego rozporządzenia opublikowano dopiero w Dz. U. Nr 95 z 31 maja 2005 r. bez wymaganego prawem okresu vacatio legis (1 czerwca przepisy te były dostępne tylko w Internecie)?

   2. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w przypadku usług świadczonych przez osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne świadczące usługi jako biegli sądowi i tłumacze przysięgli na rzecz Policji i innych organów dochodzeniowych (w rozporządzeniu nie uwzględniono faktu, iż prokurator nie jest jedynym organem prowadzącym dochodzenie w sprawach karnych i karnych skarbowych)?

   3. Czy i na jakich zasadach opodatkowaniu VAT podlegają usługi biegłych sądowych/tłumaczy/pełnomocników z urzędu świadczone między 1 maja 2004 r. a 31 maja 2005 r., jak również przed 1 maja 2004 r., jeżeli:

   4. usługę wykonano przed 1 maja 2004 r., lecz zapłaty dokonano po tej dacie, np. w maju 2004 r. bądź w czerwcu 2005 r., ewentualnie

   5. usługę wykonano między 1 maja 2004 r. a 31 maja 2005 r., a zapłaty dokonano po 31 maja 2005 r.?

   6. Czy w świetle powyższego właściwa jest (od 1 maja 2004) praktyka wydziałów finansowych sądów/prokuratur/komend policji polegająca na pobieraniu zaliczek na podatek dochodowy od ww. należności na zasadach obowiązujących dla działalności wykonywanej osobiście oraz jakie ewentualnie zmiany w tym zakresie nastąpią po 1 czerwca 20005 r.?

   7. Czy Minister Finansów planuje wydanie rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru podatku VAT (albo zwolnienia z podatku) od usług biegłych, tłumaczy oraz pełnomocników z urzędu wykonywanych np. przed 1 maja 2004 r. (ew. także przed 1 czerwca 2005 r.), za które należność uiszczono po tej dacie, bądź inne działania mające na celu pomoc zainteresowanym w wyjściu z zaistniałej skomplikowanej sytuacji?

   8. W jaki sposób obliczyć równowartość kwoty, o której mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, w sytuacji gdy biegli nie dysponują dokumentami umożliwiającymi im odróżnienie kwot wypłaconych im przed 1 maja 2004 r. od pozostałych wypłat za 2004 r.?

   9. Czy i ewentualnie na jakich zasadach podlegają opodatkowaniu VAT i podatkiem dochodowym przyznane biegłym zgodnie z odrębnymi przepisami kwoty z tytułu zwrotu kosztów (noclegi, diety, przejazdy, podróże, koszty zużytych materiałów), gdyż obecnie sądy wypłacając biegłym wynagrodzenia, traktują ww. kwoty jako opodatkowane składniki wynagrodzenia?

   10. Czy Ministrowie nie widzą konieczności odrębnego uregulowania zasad wystawiania faktur/faktur korygujących przez biegłych poprzez np. wystawianie jednej faktury za czynności wykonane w miesiącu na rzecz danego sądu (zamiast jak obecnie wystawiania rachunku za opinię w każdej sprawie), odmiennego określenia usługi (świadczone na rzecz sądu - opinia w sprawie ... 1 szt., albo rachunek według stawki godzinowej za każdą czynność w danej sprawie, zob. pytanie 19), ceny jednostkowej (czy cena wynikająca z obecnych przepisów o wynagrodzeniu biegłych jest ceną netto czy brutto? zob. pyt. 10, 11), liczby egzemplarzy faktury (§ 21 rozporządzenia w sprawie (...) faktur)? Może warto wprowadzić zasadę, że to sądy wystawiają faktury biegłym (zgodnie z § 10 rozporządzenia)?

   11. Czy i na jakich zasadach biegli mogą skorzystać z opodatkowania ˝podatkiem liniowym z art. 30c ustawy o PIT (podobnie jak miało to miejsce do 31.12.2003 r. w odniesieniu do tzw. drobnych zleceń z dawnego art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT)?

   12. Czy Minister Sprawiedliwości planuje zmiany rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 46, poz. 254, ze zm.) oraz rozporządzeń w sprawie opłat za czynności adwokackie i radcowskie, uwzględniające objęcie ww. usług podatkiem od towarów i usług od 1 maja 2004 r., czy też chce skutkami wprowadzenia podatku VAT obciążyć w całości usługodawców wymiaru sprawiedliwości?

   13. Czy Ministrowie uwzględnili fakt, że przepisy dotyczące wynagrodzeń biegłych sądowych (Dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym - Dz. U. Nr 49, poz. 445) pochodzą z czasów, gdy nikt jeszcze nie myślał o wprowadzeniu podatku VAT?

   14. Czy Minister Finansów jest świadomy tego, że jego interpretacja (zob. pytanie 3) może spowodować, iż licząca kilkadziesiąt tysięcy osób grupa biegłych/tłumaczy/pełnomocników z urzędu, którzy dowiedzieli się, że od 1 maja 2004 r. są przedsiębiorcami, pozostaje od tego czasu w stanie zaległości podatkowej wobec budżetu państwa (oraz wobec ZUS i NFZ) z wszelkimi, również karnoskarbowymi, konsekwencjami tego faktu?

   15. Czy i ewentualnie jak ma wyglądać złożenie korekt zeznań rocznych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. oraz deklaracji na podatek od towarów i usług od maja 2004 r. przez biegłych, którzy nigdy nie byli podatnikami VAT, a często także przedsiębiorcami (np. lekarze), a jak się teraz okazało, od ponad roku są zobowiązani do prowadzenia ewidencji dla potrzeb tego podatku VAT oraz rozliczania go, a ponadto do rozliczania się z podatku dochodowego od osób fizycznych bez pośrednictwa płatnika (sądu/prokuratury/policji), a co za tym idzie, powinni otrzymywać należności w kwotach brutto, a nie jak obecnie, po potrąceniu zaliczek na podatek dochodowy?

   16. Czy wydziały finansowe sądów powinny w związku z powyższym dokonać korekty przesłanych biegłym informacji o wysokości osiągniętych dochodów w 2004 r.?

   17. Jak pogodzić sytuację, że biegły sądowy jest przedsiębiorcą rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, a dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych jest traktowany jako osobiście wykonujący działalność, ze skutkami wynikającymi z art. 41 ust. 1 ustawy z 26 listopada 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ze zm.), podczas gdy należałoby zastosować w tym przypadku art. 44 ust. 1a pkt 3 tej ustawy?

   18. Dlaczego biegły sądowy jest dla celów opodatkowania VAT traktowany jako podmiot samodzielny, skoro jest ustanawiany na kadencję, działa przy sądzie okręgowym i jest podporządkowany prezesowi sądu okręgowego, który może odwołać biegłego z funkcji w każdym czasie i bez szczególnych formalności? Czy w związku z tym planowane jest uregulowanie statusu prawnego biegłych sądowych w sposób zbliżony do obecnie obowiązujących przepisów o tłumaczach przysięgłych?

   19. Czy wchodząca w życie z dniem 1 czerwca 2005 r. nowelizacja art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 90, poz. 756) wpływa na zmianę stanowiska Ministra w sprawie opisanej wyżej (pyt. 1) np. poprzez przyjęcie, że dopiero z dniem 1 czerwca br. podlegają opodatkowaniu VAT czynności wykonywane na rzecz sądu przez biegłych, tłumaczy oraz pełnomocników z urzędu?

   20. Dlaczego nie zostało upublicznione pismo Ministra w sprawie zasad opodatkowania VAT usług świadczonych przez biegłych, datowane 11 lutego 2005 r. (PP3-812-917/2004/AK/3045), zawierające stanowisko analogiczne z obecnie prezentowanym, a kolejne pismo w tej sprawie zostaje opublikowane dopiero teraz, z ponaddwumiesięcznym opóźnieniem?,

   21. Czy planowana jest zmiana § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 46, poz. 254, ze zm.) w części tzw. karty pracy biegłego, gdyż karta ta jest w obecnym stanie prawnym zbędna, skoro zawarte w niej dane (o liczbie godzin pracy) mogą znaleźć się na fakturze/rachunku wystawionym przez biegłego?

   22. Czy Minister Sprawiedliwości wie, że obecne zasady wynagrodzenia biegłych na tyle nie przystają do realiów gospodarczych (niskie stawki godzinowe, niskie kwotowe określone widełkowo dla biegłych lekarzy), co powoduje, iż powszechną praktyką jest ustalanie wynagrodzeń biegłych na podstawie liczby godzin pracy?

   Na wstępie chciałbym uprzejmie poinformować Panią Poseł, iż zakres spraw objętych interpelacją wykracza poza ustalone kompetencje Ministra Sprawiedliwości, wobec czego zwróciłem się do ministra właściwego do spraw finansów publicznych w celu uzyskania stanowiska w sprawach, które są zastrzeżone do jego właściwości.

   W interesujących Panią Poseł kwestiach Minister Finansów przedstawił, co następuje.

   Odpowiadając na pytanie pierwsze, Minister Finansów uprzejmie zauważył, ˝że oba wymienione przez Panią Poseł rozporządzenia zostały wydane przede wszystkim w związku z ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

   Ustawa ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 23 maja 2005 r. Nr 90 pod poz. 756. W związku z powyższym ogłoszenie rozporządzenia, o którym mowa w interpelacji Pani Poseł, nie mogło nastąpić wcześniej. Akty prawne wykonawcze do ustawy nie mogą być wydane, a nawet podpisane przed dniem opublikowania ustawy. Ustawy bowiem podobnie jak inne źródła prawa są obowiązujące dopiero po ich opublikowaniu.

   Ponadto poinformował, iż obowiązujące zasady techniki legislacyjnej - art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718, z późn. zm.) - przewidują, że w uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni. Taka sytuacja wystąpiła w omawianym przypadku.˝

   Udzielając odpowiedzi na pytanie drugie i trzecie, Minister Finansów podkreślił, iż ˝obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług (np. adwokatów, biegłych sądowych czy tłumaczy przysięgłych) na zlecenie sądów lub prokuratury do dnia 31 maja 2005 r. powstawał według zasad ogólnych określonych w art. 19 ust. 1 lub ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.).

   Od dnia 1 czerwca 2005 r. po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 797) obowiązek podatkowy przy świadczeniu usług na rzecz sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym sądy te lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zleciły wykonanie określonych czynności związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym, powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty.

   Natomiast w przypadku świadczenia usług przez ww. grupę na rzecz Policji i innych organów dochodzeniowych, które zleciły tej grupie wykonanie określonych czynności związanych z postępowaniem przygotowawczym, obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych, określonych w art. 19 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

   Usługi wykonane przed dniem 1 maja 2004 r. podlegają opodatkowaniu według zasad obowiązujących w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, bez względu na moment otrzymania zapłaty.

   Jednocześnie Minister Finansów uprzejmie poinformował, iż w razie pojawienia się wątpliwości w powyższym zakresie podatnicy, o których mowa wyżej, mogą wystąpić z pisemnym wnioskiem do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w celu uzyskania pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w swoich indywidualnych sprawach. Składając wniosek, o którym mowa wyżej, podatnik obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie.˝

   W odpowiedzi na pytanie czwarte Minister Finansów wskazał, że ˝stosownie do postanowień art. 13 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.), za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników (...) i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej (...).

   Zatem, na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychody: adwokatów z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na zlecenie sądu, biegłych sądowych czy tłumaczy przysięgłych wykonujących czynności na zlecenie sądu bądź prokuratury czy policji należy kwalifikować do przychodów, o których mowa w powołanym wyżej art. 13 pkt 6 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

   Konsekwencją powyższego jest spoczywający na podmiotach dokonujących wypłaty przedmiotowych należności obowiązek płatnika określony w art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl tej regulacji, płatnicy (np. sądy, prokuratura, policja) są obowiązani do poboru zaliczek na podatek dochodowy w wysokości 19% należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9. Z kolei, na podstawie art. 42 ust. 1 tej ustawy, płatnicy przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby płatnika, przesyłając równocześnie deklaracje według ustalonego wzoru. Następnie, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, płatnicy obowiązani są przesłać podatnikom oraz naczelnikom urzędów skarbowych właściwym ze względu na miejsce zamieszkania podatników imienne informacje o wysokości dochodu na formularzu PIT-8B.

   Warto zauważyć, iż Minister Finansów, działając na podstawie art. 14 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), wydał urzędową interpretację przepisów - pismo z dnia 4 września 2002 r., Nr PB5/KD-033-317-2122/02 - dotyczącą kwestii opodatkowania przychodów adwokatów z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na zlecenie sądu, której treść jest nadal aktualna.

   Mimo iż w tej interpretacji mowa jest tylko o przychodach adwokatów 'z urzędu', to zasada kwalifikowania do źródła przychodu, o którym mowa w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma zastosowanie także do przychodów biegłych sądowych oraz tłumaczy przysięgłych wykonujących czynności na zlecenie sądu bądź prokuratury czy policji.

   W świetle powyższego praktyka, o której mowa w pytaniu, tj. pobór przez płatników (sądy, prokuraturę, policję) zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanych adwokatom 'z urzędu', biegłym sądowym, tłumaczom przysięgłym należności z tytułu wykonanych na ich zlecenie czynności, jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa podatkowego. W resorcie finansów nie są prowadzone obecnie prace, które miałyby zmienić ten stan prawny.˝

   W odpowiedzi na pytanie piąte Minister Finansów wskazał, iż ˝brak jest uzasadnienia do wydania przez Ministra Finansów aktu prawnego w zakresie udzielania ulg podatkowych w podatku od towarów i usług dla biegłych, tłumaczy oraz 'pełnomocników' z urzędu.

   Należy jednak zauważyć, iż przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) przewidują różne formy pomocy, np.: umarzanie w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę (art. 67 ustawy) lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (art. 48 § 1 pkt 2 ustawy), jeżeli u podatnika występują okoliczności, o których mowa w tych przepisach, uzasadniające udzielenie takiej 'ulgi'. W związku z powyższym w sytuacjach określonych w ww. ustawie podatnicy mają prawo do wystąpienia do organów podatkowych z takimi wnioskami.˝

   Udzielając odpowiedzi na pytanie szóste, Minister Finansów podkreślił, iż ˝zdziwienie budzi informacja, że biegli nie dysponują dokumentami umożliwiającymi im odróżnienie kwot wypłaconych przed dniem 1 maja 2004 r. od pozostałych wypłat za 2004 r. Powołanie biegłego np. przez sąd dokonywane jest według określonych reguł. Podatnik powinien posiadać dokumenty związane z powołaniem go do tej funkcji, podobnie jak dokumenty związane z przyznanym mu wynagrodzeniem. Poza tym zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług podatnicy podatku od towarów i usług obowiązani są do prowadzenia ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług.˝

   Odpowiadając na pytanie siódme, Minister Finansów wskazał, że ˝na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych otrzymane przez biegłych zgodnie z odrębnymi przepisami kwoty z tytułu zwrotu kosztów (noclegi, diety, przejazdy, podróże, koszty zużytych materiałów) stanowią przychody w rozumieniu art. 13 pkt 6 tej ustawy.

   Należy przy tym podkreślić, iż w myśl generalnej zasady podatku dochodowego od osób fizycznych, wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

   Zatem - co do zasady - opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody, z wyjątkiem tych, które ustawodawca enumeratywnie wymienił jako zwolnione od podatku, oraz tych, od których Minister Finansów w drodze rozporządzenia zaniechał poboru podatku.

   Analiza katalogu zwolnień przedmiotowych wskazuje natomiast, iż na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit.b ustawy wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży osoby niebędącej pracownikiem - do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.

   Jednakże powyższy przepis stosuje się, jeżeli otrzymane świadczenia nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów.

   Dlatego też płatnicy powinni uwzględniać przy poborze zaliczek na podatek dochód wolny od podatku z tytułu diet i innych należności za czas podróży osoby niebędącej pracownikiem, pomniejszając ich dochód do opodatkowania.

   Równocześnie warto zwrócić uwagę, że płatnik przy poborze zaliczek na podatek jest zobligowany do stosowania kosztów uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy, stanowiących 20% przychodu. Przy czym koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit.b, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

   W przypadku omawianych przychodów płatnicy są zatem obowiązani do uwzględniania kosztów w powyższej wysokości. Przepis ust. 10 w art. 22 ustawy daje jednak podatnikowi prawo do przyjęcia (w zeznaniu podatkowym) kosztów uzyskania w wysokości kosztów faktycznie poniesionych, o ile podatnik udowodni, że koszty te były wyższe niż wynikające z zastosowania powyższej normy procentowej. Jeśli zatem koszt zużytych materiałów przewyższa określoną w przepisie normę procentową, podatnik może - stosując powołaną zasadę - uwzględnić w zeznaniu podatkowym faktyczne koszty.

   W zakresie podatku od towarów i usług uprzejmie informuję, iż jeżeli koszty, wskazane w interpelacji, zostaną w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, to wówczas po dopełnieniu obowiązków wynikających z ustawy z dnia 11 marca 2004 r. (tj. np. zarejestrowaniu się jako podatnik podatku od towarów i usług, złożeniu deklaracji dla podatku od towarów i usług) podatnikom podatku od towarów i usług będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.˝

   W odpowiedzi na pytanie ósme z pytań Minister Finansów zauważył, iż ˝rozwiązania zaproponowane w przedmiotowej interpelacji w zakresie wprowadzenia nowych zasad wystawiania faktur przez biegłych sądowych nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, iż wynagrodzenia biegłych sądowych wypłacane są co do zasady po uprawomocnieniu się wyroku w konkretnej sprawie, a nie po każdym zakończonym miesiącu. Przyjęcie regulacji wystawiania faktur/ faktur korygujących raz w miesiącu nie korelowałoby zatem ani z momentem wykonania usługi, ani z momentem powstania obowiązku podatkowego.

   Jednocześnie biorąc pod uwagę obowiązujące obecnie uwarunkowania związane z wystawianiem faktur przez nabywcę (§ 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług) - faktury nie mogą być wystawiane przez sądy za np. biegłych sądowych.˝

   Odpowiadając na pytanie dziewiąte, Minister Finansów wyjaśnił, że ˝począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r., podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą mają możliwość wyboru sposobu opodatkowania dochodów 19-procentową stawką.

   Podkreślić należy, iż ten sposób opodatkowania ma zastosowanie wyłącznie do dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.

   Wyboru sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej 19-procentową stawką podatku podatnicy dokonują, składając właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie w terminie do dnia 20 stycznia roku podatkowego. Jeżeli natomiast podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, obowiązany jest złożyć oświadczenie w terminie do dnia poprzedzającego rozpoczęcie tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

   Nie zmienia to jednak faktu, że opodatkowanie na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą wybrać podatnicy wyłącznie dla dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, zdefiniowanej w art. 5a pkt 6 ustawy.

   Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych - na użytek tej ustawy - pozarolniczą działalność gospodarczą definiuje jako działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

   Przychody osiągane przez biegłych z tytułu czynności wykonywanych na zlecenie i na rzecz sądu ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych kwalifikuje do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 6 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2. Źródłem tych przychodów nie jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Tym samym dochody uzyskane przez biegłego z tytułu czynności wykonywanych na zlecenie i na rzecz sądu, nie mogą być opodatkowane według jednolitej 19-procentową stawki podatku.

   Prezentując powyższe, należy jednocześnie zauważyć, że kwalifikacja osiąganych przez biegłego przychodów z tytułu czynności wykonywanych na zlecenie i na rzecz sądu do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie pozbawia podatnika możliwości wyboru sposobu opodatkowania jednolitą 19-procentową stawką podatku dochodowego, w odniesieniu do uzyskiwanych jednocześnie innych dochodów, zaliczanych do pozarolniczej działalności gospodarczej.˝

   Przedstawiając odpowiedź na pytanie dwunaste, Minister Finansów wyjaśnił, iż ˝obowiązująca od dnia 1 maja 2004 r. ustawa o podatku od towarów i usług dostosowała obowiązujące w Polsce przepisy do wymogów wynikających z przepisów Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC). Projekt tej ustawy był przedmiotem szerokich konsultacji nie tylko międzyresortowych, ale i społecznych.

   Dla potrzeb ww. ustawy została zdefiniowana samodzielna działalność gospodarcza, której wykonywanie decyduje o uznaniu podmiotu za podatnika podatku od towarów i usług. Definicja ta objęła także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy.

   Należy jednak wyraźnie podkreślić, że przedmiotowe czynności podlegały również opodatkowaniu w ramach ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, z późn. zm.) obowiązującej przed wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.). Usługi te jedynie korzystały ze zwolnienia od podatku.

   W przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczących zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie podatnikowi przysługuje prawo do wystąpienia z pisemnym wnioskiem do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w trybie określonym w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.).

   Biegli, tłumacze, pełnomocnicy z urzędu, u których wystąpiły wątpliwości w kwestii opodatkowania ich czynności, mieli możliwość uzyskania w wyżej wskazanym trybie ww. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. konkretnych informacji w swoich indywidualnych sprawach. Organy podatkowe udzielały takich odpowiedzi.˝

   Udzielając odpowiedzi na pytanie trzynaste, Minister Finansów zaznaczył, iż ˝trudno przesądzać, czy w ogóle istnieje konieczność złożenia przez biegłych korekt zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu w 2004 r. Stosownie bowiem do postanowień art. 155 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w przypadkach nieuregulowanych w odrębnych przepisach, do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie zalicza się należnego podatku od towarów i usług oraz zwróconej różnicy podatku od towarów i usług.

   Powyższy przepis znajduje zatem zastosowanie w odniesieniu do przypadków, gdy przychody uzyskiwane z działalności wykonywanej osobiście nie korzystają z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Wówczas do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie zalicza się kwoty należnego podatku od towarów i usług oraz zwróconej różnicy podatku od towarów i usług.

   Dlatego też złożenie korekt zeznań podatkowych za 2004 r. byłoby konieczne jedynie w przypadku podatników: w tym biegłych sądowych, adwokatów 'z urzędu', czy tłumaczy przysięgłych, którzy w tych zeznaniach wykazaliby przychody 'brutto', czyli łącznie z podatkiem od towarów i usług. Korekt nie musieliby natomiast składać ci podatnicy, którzy uwzględniając podatek od towarów i usług, wykazali w zeznaniu przychód w wielkościach 'netto'.

   Natomiast zasady i tryb składania deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług regulują przepisy ww. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. W przypadkach, w których biegli nie składali wcześniej deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług i nie dokonali rejestracji dla potrzeb tego podatku, są zobowiązani do ich złożenia i dopełnienia wymogu zarejestrowania jako podatnik VAT. Natomiast jeżeli w składanych deklaracjach nie wykazywano wartości czynności wykonywanych na rzecz sądów, należy złożyć korektę tych rozliczeń. Nie dotyczy to oczywiście tych podatników, którzy z tytułu rodzaju wykonywanych świadczeń mieliby prawo do korzystania w tym okresie ze zwolnienia podmiotowego.˝

   Udzielając odpowiedzi na pytanie czternaste, Minister Finansów zauważył, iż ˝złożenie obecnie przez płatników korekt informacji podatkowych PIT-8B, polegających na wykazywaniu przychodów w kwotach netto, nie jest zasadne. Pamiętać bowiem należy, że informacja o wysokości dochodu ma odzwierciedlić stan faktyczny zaistniały w trakcie roku podatkowego. Płatnik musi zatem pokazać w tej informacji sumy: przychodów, kosztów, dochodów, które w trakcie roku służyły do obliczenia zaliczek na podatek. Jeśli więc przy poborze zaliczek na podatek płatnik przyjmował przychód 'brutto', to winien wykazać w informacji te kwoty. Natomiast na podatniku składającym zeznanie podatkowe spoczywa obowiązek prawidłowego rozliczenia się z podatku dochodowego od osób fizycznych.˝

   W odpowiedzi na pytanie piętnaste Minister Finansów wskazał, że ˝na system podatkowy składa się wiele podatków. Podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek od towarów i usług to dwa różne podatki. Podatki te mają m.in. różne funkcje i zakres opodatkowania i z tego też względu odmiennie określają obowiązki podatników. Nie ma zatem sprzeczności w uregulowaniach obu wymienionych ustaw. Należy bowiem zauważyć, iż w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych przedmiotem opodatkowania jest dochód podatników, w tym: biegłych sądowych, adwokatów 'z urzędu' czy tłumaczy przysięgłych, uzyskany z wykonywania czynności na zlecenia sądu, policji lub prokuratury, natomiast w ustawie o podatku od towarów i usług przedmiotem opodatkowania są czynności polegające na odpłatnej dostawie towarów i odpłatnym świadczeniu usług przez podatników tego podatku.

   Przy czym należy zauważyć, iż w tym przypadku nie ma zastosowania art. 44 ust. 1a pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy podatnik uzyskuje przychody bez pośrednictwa płatnika. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpatrywanej sytuacji. W odniesieniu bowiem do przychodów biegłych sądowych, adwokatów 'z urzędu' czy tłumaczy przysięgłych sądy, policja lub prokuratura, tj. organy, na zlecenie których podatnicy ci wykonują określone czynności, są płatnikami, o których mowa w art. 41 ust. 1 tej ustawy.˝

   Odpowiadając na pytanie szesnaste, Minister Finansów zaznaczył, iż ˝biegły sądowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług prowadzącym samodzielnie działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, i nie korzysta z wyłączeń określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, gdyż wykonywane przez niego czynności nie spełniają warunków określonych w ww. przepisach.

   Należy zauważyć, iż definicja 'samodzielnej działalności gospodarczej' określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. jest zgodna z wskazaniami zawartymi w art. 4 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC).˝

   Przedstawiając odpowiedź na pytanie siedemnaste, Minister Finansów podkreślił, iż ˝nowelizacja art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wprowadzona ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 756) miała charakter doprecyzowujący i nie ma wpływu na kwestie uznania za podatników podatku od towarów i usług biegłych, tłumaczy, pełnomocników z urzędu.˝

   W odpowiedzi na pytanie osiemnaste, Minister Finansów wyjaśnił, że ˝pismo z dnia 11 lutego 2005 r. nr PP3-812-917/2004/AK/3045 PELS dotyczyło korespondencji prowadzonej z Ministrem Sprawiedliwości i nie podlegało regułom dotyczącym publikowania stanowisk resortu.

   Natomiast interpretacja Ministra Finansów zawarta w piśmie nr PP3-812-130/2005/AK/864 z dnia 29 kwietnia 2005 r. została opublikowana, zgodnie z trybem wskazanym w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa (art. 14 § 2).

   Warto zauważyć, że np. Naczelna Rada Adwokacka otrzymała co do zasady analogiczne wyjaśnienia jeszcze w lipcu 2004 r.˝

   Przechodząc teraz do odpowiedzi na pozostałe pytania, pragnę uprzejmie poinformować Panią Poseł, iż obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad projektami nowelizacji: rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348, ze zm.).

   Projekty te przewidują m.in. zwiększenie stawek wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych, ze względu na obciążenie podatkiem od towarów i usług czynności związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym świadczonych przez adwokatów i radców prawnych na rzecz sądów lub prokuratury.

   Odnosząc się natomiast do aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym (Dz. U. nr 46, poz. 254, ze zm.), wskazać należy, iż sposób obliczania wynagrodzenia biegłych sądowych za wykonaną pracę określa § 2 i 4 tego rozporządzenia.

   W myśl powołanych regulacji podstawę obliczenia wynagrodzenia biegłych sądowych za wykonaną pracę stanowi kwota bazowa dla osób, o których mowa w art. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 110, poz. 1255 i z 2000 r. Nr 19, poz. 239), której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa.

   W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po dniu 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, podstawę obliczenia wynagrodzenia za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wysokości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego.

   Jeżeli przepisy nie stanowią inaczej, wynagrodzenie biegłych za wykonaną pracę wynosi za godzinę pracy od 1,2% do 1,7% podstawy obliczania.

   W razie złożonego charakteru problemu będącego przedmiotem opinii wynagrodzenie może być na wniosek zainteresowanego podwyższone w granicach do 50% stawki, jeżeli biegły ma dyplom ukończenia studiów wyższych lub dyplom mistrzowski oraz pełni funkcję biegłego sądowego nie krócej niż jedną kadencję lub rzeczoznawcy przez okres co najmniej pięciu lat.

   Pragnę podkreślić, iż także w tym przypadku rozważa się możliwość odpowiedniej nowelizacji powołanego rozporządzenia wobec obciążenia podatkiem od towarów i usług czynności biegłych sądowych świadczonych na rzecz sądów i prokuratury w związku z prowadzonymi postępowaniami, a także ewentualnej zmiany § 12 tego rozporządzenia.

   Natomiast wynagrodzenie tłumaczy przysięgłych za czynności wykonane na żądanie sądu, prokuratora, Policji oraz organów administracji publicznej reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego (Dz. U. nr 15, poz. 131).

   Pragnę podkreślić, iż także w tym przypadku podjęte zostały prace nad nowelizacją przedmiotowego rozporządzenia. Przygotowywany projekt zmian przewiduje podwyższenie stawek przysługującego tłumaczom wynagrodzenia.

   Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, wyrażam nadzieję, iż w sposób wyczerpujący i zadowalający dostarczyły one Pani Poseł odpowiedzi na postawione w interpelacji pytania.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Grzelak

   Warszawa, dnia 30 czerwca 2005 r.