Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji przemysłu zbrojeniowego na przykładzie Zakładów Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY SA

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka nr SPS-0202-6608/01 z dnia 29 maja 2001 r. dotyczące interpelacji posła na Sejm RP pana Andrzeja Zapałowskiego z Koła Parlamentarnego Alternatywa w sprawie sytuacji przemysłu obronnego na przykładzie Zakładów Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY SA, przedstawiam następujące informacje:

   W sprawie sytuacji spółek przemysłowego potencjału obronnego.

   1) W ramach realizacji ˝Programu restrukturyzacji przemysłu obronnego i wsparcia w zakresie modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej˝, przyjętego przez Radę Ministrów w lutym 1999 r., ministrowi gospodarki - działającemu w oparciu o rozwiązania ustawy z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - 38 spółek przemysłowego potencjału obronnego przedstawiło do zaopiniowania swoje programy naprawcze. W przypadku 5 spółek procedura opiniowania albo nie została uruchomiona, albo została uruchomiona warunkowo, a następnie wstrzymana wobec niespełnienia przez te spółki formalnych wymogów wynikających z przepisów ustawy.

   Ostatecznie procedurze opiniowania zostały poddane programy 33 spółek, z których minister gospodarki 30 zaopiniował pozytywnie, w tym w 3 przypadkach wydał opinię pozytywną tylko w zakresie przyjętych kierunków przedsięwzięć restrukturyzacyjnych. Programy 3 spółek zostały natomiast zaopiniowane negatywnie. Na bazie wymienionych programów, w oparciu o rozwiązania ustawy z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji, uruchomiony został proces restrukturyzacji finansowej spółek.

   2) Procedura dotycząca restrukturyzacji finansowej spółek obejmuje stan zobowiązań na dzień 30 czerwca 1999 r. w stosunku do FUS, FP, FGŚP, PFRON oraz NFOŚiGW, a także zobowiązania wobec wymienionych wierzycieli powstałe w okresie od dnia 1 lipca 1999 r. do dnia wejścia ustawy w życie (30 października 1999 r.).

   Negocjacje z wierzycielami, zmierzające do zawarcia umów określających zasady restrukturyzacji finansowej podjęło 29 spółek (w następnym okresie 3 z nich ogłosiły upadłość). Stan negocjacji prowadzonych w chwili obecnej przez 26 spółek przebiega bardzo wolno. Głównym powodem braku postępu w negocjacjach jest niespełnienie przez część spółek wymogu art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji, tj. nieregulowania w terminie bieżących zobowiązań spółki. Wśród zobowiązań objętych procesem restrukturyzacji najpoważniejszy problem stanowią zobowiązania wobec ZUS wynoszące łącznie 198,096 mln zł. W tej chwili trwają prace nad rozwiązaniem, które stworzyłoby spółkom możliwość restrukturyzacji zadłużenia wobec ZUS, a jednocześnie uwzględniałoby interesy zakładu oraz budżetu państwa.

   3) Jednym z wymiernych efektów restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego jest racjonalizacja zasobu czynników produkcji, którym dysponują spółki przemysłowego potencjału obronnego, i dostosowanie zdolności wytwórczych do rzeczywistych potrzeb, wyznaczonych przez zamówienia odbiorców krajowych oraz możliwości eksportowe. Dotyczy to również zatrudnienia w sektorze zbrojeniowym, z tym że dla zmniejszenia społecznych skutków zwolnień stworzono system osłon socjalnych dla zwalnianych pracowników.

   W związku z art. 5 pkt 4 ustawy o wspieraniu restrukturyzacji wydane zostało rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z dnia 8 grudnia 1999 r. w sprawie przeznaczenia środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na odprawy dla pracowników przemysłu obronnego. Od grudnia 1999 r. do maja 2000 r. włącznie wypłacono z FGŚP odprawy 1949 osobom. Według danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej na zasiłki i świadczenia przedemerytalne w tym okresie planowało przejść 7,6 tys. osób. Przyczyną tak małej liczby osób, które, przechodząc na świadczenia i zasiłki przedemerytalne, skorzystały ze środków funduszu na odprawy, jest ograniczenie prawa do wypłat odpraw z tego funduszu wyłącznie do pracowników zwalnianych grupowo.

   W 1999 i w 2000 r. pracownicy spółek przemysłowego potencjału obronnego uzyskali prawo do skróconego okresu przedemerytalnego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwalnianych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z podmiotów gospodarki narodowej objętych programem restrukturyzacji przemysłu obronnego i wsparcia w zakresie modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Pracownikom spółek przemysłowego potencjału obronnego skrócony został okres przedemerytalny w wymiarze od 2 do 5 lat w zależności od stopy bezrobocia w regionie. Do 30 września 2000 r. na świadczenia przedemerytalne przeszło 5824 osób, z czego w 1999 r. 1588 osób. W dniu 1 sierpnia 2000 r. Rada Ministrów znowelizowała przedmiotowe rozporządzenie, rozszerzając świadczenia na grupę 730 osób z 18 spółek. Stąd szacuje się, że na świadczenia przedemerytalne łącznie odeszło ze spółek przemysłowego potencjału obronnego około 8300 osób.

   Ponadto w celu złagodzenia skutków restrukturyzacji zatrudnienia wykorzystano środki EFSAL w wysokości 12,71 mln zł. Z tej formy wsparcia skorzystało w latach 1998-2000 11 spółek przemysłowego potencjału obronnego.

   4) W oparciu o rozwiązania ustawy z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji podjęto działania w celu dokonania koncentracji produkcji specjalnej i zawężenia asortymentu wyrobów na rzecz zwiększenia ich zaawansowania technologicznego.

   W dniu 15 stycznia 2001 r. 5 spółek (ZCh NITRO-CHEM SA, TM PRESSTA SA, ZM MESKO SA, Zakład Produkcji Specjalnej Sp. z o.o., ZM KRAŚNIK Sp. z o.o.) podpisało umowę o utworzeniu konsorcjum amunicyjnego, które stanowi krok wstępny do utworzenia grupy kapitałowej, skupiającej spółki działające w branży amunicyjno-rakietowej. Podobne porozumienie zawarły także spółki działające w branży chemicznej. W dniu 15 marca 2001 r. Zakłady Tworzyw Sztucznych ERG-BIERUŃ SA oraz Zakłady Tworzyw Sztucznych NITRON SA podpisały umowę konsorcjum chemicznego. Konsorcja zostały utworzone w celu współpracy na rzecz utrzymania pozycji poszczególnych spółek na rynku krajowym oraz za granicą. Przewiduje się, że grupy kapitałowe powstaną również w innych branżach sektora zbrojeniowego.

   5) W przypadku 3 spółek, których produkcja ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa, Ministerstwo Gospodarki podjęło działania wspierające, zmierzające do kontynuowania produkcji. We współpracy z Agencją Rozwoju Przemysłu SA doprowadzono do utworzenia nowych podmiotów na bazie majątku będących w upadłości: Zakładu Tworzyw Sztucznych ˝Pronit˝ SA w Pionkach i Zakładów Metalowych ˝Łucznik˝ SA w Radomiu. Zdaniem Ministerstwa Gospodarki była to jedyna możliwa forma kontynuowania produkcji specjalnej w Pionkach i Radomiu.

   6) Rozwojowi współpracy międzynarodowej w obszarze przemysłu obronnego służyć mają m.in. rozwiązania przewidziane przez ustawę z dnia 10 września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa, wiążące zakupy uzbrojenia na potrzeby polskiej armii z wymogiem zrealizowania w Polsce przez zagranicznego dostawcę określonych inwestycji, szczególnie w ramach procesu prywatyzacji przedsiębiorstw sektora zbrojeniowego. W chwili obecnej Ministerstwo Gospodarki analizuje pierwsze oferty offsetowe.

   Negocjowaniem umowy offsetowej zajmuje się minister właściwy do spraw gospodarki, który tę umowę zawiera w imieniu skarbu państwa i nadzoruje jej wykonanie. Ma on do dyspozycji Komitet do Spraw Umów Kompensacyjnych, stanowiący międzyresortowe ciało przygotowujące analizy i oceny.

   W sprawie sytuacji Zakładów Mechanicznych BUMAR-ŁABĘDY SA.

   1) Sytuacja w ZM BUMAR-ŁABĘDY SA, a w szczególności realizacja programu naprawczego oraz kompleksowego programu restrukturyzacji przyjętych przez spółkę w związku z ustawą z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP, jest przedmiotem stałego zainteresowania organu właścicielskiego.

   W sposób ciągły są monitorowane:

   - procesy restrukturyzacji: produktowej, finansowej, majątkowej, organizacji i zarządzania, zatrudnienia,

   - wpływ tych procesów na sytuację ekonomiczno-finansową spółki,

   - działania podejmowane w tym zakresie przez zarząd i radę nadzorczą spółki.

   2) W ocenie organu właścicielskiego jednym z istotnych problemów dla spółki w zakresie restrukturyzacji produktowej jest zapełnienie luki po zamówieniach MON na dostawę nowych czołgów PT-91 i modernizację czołgów T-72M1 do poziomu PT-91, ponieważ spada wartość zamówień tych wyrobów i usług, a ich ceny kształtują się poniżej cen nominalnych z lat ubiegłych (m.in. nie uwzględniają wskaźnika inflacji). Dalsze ograniczenie i spadek wartości zamówień grozi utratą zdolności produkcyjnych i możliwości rozwojowych spółki w zakresie sprzętu pancernego, zerwaniem więzi z licznymi dostawcami i kooperantami, poważnymi stratami finansowymi oraz negatywnymi skutkami społecznymi dla regionu i kraju.

   W tej sytuacji spółka upatruje swoją szansę w ekspansji na rynki zagraniczne. W roku bieżącym zakończyła realizację kontraktu na dostawę do Indii wozów zabezpieczenia technicznego WZT-3 i staje do przetargu na dostawę kolejnej partii tych wozów. Na bieżąco zaspokaja zapotrzebowanie Indii na części zamienne, Algierii - na czołgi T-72 oraz liczy na zawarcie korzystnego kontraktu z Malezją i udział w kompensowaniu zadłużenia w Brazylii wyrobami produkowanymi w spółce.

   Kluczowe znaczenie dla restrukturyzacji produktowej spółki może mieć uruchomienie nowego wyrobu, w szczególności kołowego transportera opancerzonego KTO, jako ekwiwalentu za ˝wygaszaną˝ produkcję i modernizację czołgów. O takie rozwiązanie spółka się ubiega.

   3) Z posiadanych przez organ właścicielski danych wynika, że na obecnym etapie restrukturyzacji zmiany w strukturze majątkowej spółki charakteryzują się wzrostem sumy aktywów przy spadku kapitałów własnych, wzrostem zobowiązań krótkoterminowych (w szczególności z tytułu podatków i ZUS), a straty netto przy rosnących kosztach finansowych utrzymują się na poziomie porównywalnym z poniesionymi w latach ubiegłych.

   W znacznej części wynika to z faktu, że postępująca likwidacja zbędnego majątku doraźnie przejawia się stratą w bilansie, a efekt w postaci spadku zobowiązań jest odłożony w czasie.

   Zwiększa się natomiast udział przychodów ze sprzedaży produktów w przychodach ze sprzedaży i zrównanych z nimi, w związku z czym systematycznej poprawie ulega wynik na sprzedaży. W 2001 r. możliwa jest dalsza poprawa tego wyniku oraz znaczne ograniczenie straty netto (w zależności od wysokości środków przeznaczonych na utrzymanie mocy produkcyjnych i rezerw).

   4) Informacje posiadane przez organ właścicielski potwierdzają, że spółka podejmuje starania w celu restrukturyzacji zobowiązań finansowych.

   W drodze uchwały wierzycieli, w terminie wyznaczonym przez sędziego komisarza, zostaną niebawem podjęte decyzje w sprawie propozycji spółki złożonych w postępowaniu układowym (układ zostanie przyjęty, jeżeli za takim rozwiązaniem opowie się większość posiadająca 2/3 ogólnej sumy wierzytelności).

   Restrukturyzacja zadłużenia objętego ustawą z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji zależy obecnie wyłącznie od zmiany stanowiska ZUS, który uzależnia swoją zgodę od wpłaty zaległych składek pracowniczych.

   5) Monitorując całokształt działań restrukturyzacyjnych podejmowanych przez zarząd i radę nadzorczą spółki, organ właścicielski stwierdza, że w ich wyniku:

   a) w końcu I kw. 2000 r. - rozpoczęto proces wdrażania zmian organizacyjnych,

   b) w II kw. 2000 r.:

   - zakończono prace nad programem naprawczym i kompleksowym programem restrukturyzacji, który uzyskał pozytywną opinię ministra gospodarki, oraz rozpoczęto proces restrukturyzacji zatrudnienia i opracowano dokumentację organizacyjno-prawną spółek zależnych,

   - wprowadzono przejściowy schemat organizacyjny i powołano zespoły tematyczne wdrażające zmiany restrukturyzacyjne,

   - rozpoczęto proces restrukturyzacji finansowej (opracowano plany spłaty zadłużeń, kompensat, złożono wnioski oddłużeniowe i o otwarcie postępowania układowego),

   c) w III kw. 2000 r.:

   - złożono wniosek o przeprowadzenie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki w sprawie utworzenia spółek zależnych oraz utworzono zakłady, które do czasu przekształcenia w spółki zależne będą działać na wewnętrznym rozrachunku gospodarczym,

   - zlikwidowano niektóre z nierentownych wydziałów (głównie te, których produkcję lub usługi można nabyć z zewnątrz),

   - wprowadzono zmiany w strukturze organizacyjnej i ustalono wykaz funkcji kompetencyjnych,

   d) w IV kw. 2000 r.:

   - uzupełniono wniosek do Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki o dodatkowe materiały uzasadniające potrzebę utworzenia spółek zależnych,

   - wprowadzono zmiany do kompleksowego programu restrukturyzacji polegające na pogrupowaniu technologiczno-produkcyjnym zakładów w celu utworzenia na ich bazie 5 spółek zależnych, w tym wydzielonego zakładu produkcji specjalnej,

   - zlecono firmie geodezyjnej wykonanie podziału terenu,

   - zakończono proces zwolnień grupowych,

   e) w I kw. 2001 r. - w związku z koniecznością wyjaśnienia wątpliwości dotyczących skutków decyzji organu właścicielskiego w sprawie utworzenia spółek zależnych, przeprowadzono ponowną analizę wniosku kierowanego do Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki w tej sprawie,

   f) w II kw. 2001 r. - przedstawiono suplement do kompleksowego programu restrukturyzacji oraz koncepcję oddłużenia i restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych.

   Należy nadmienić, że równolegle z wymienionymi pracami prowadzonymi przez zarząd i radę nadzorczą w I-II kw. 2001 r. zadanie przygotowania koncepcji restrukturyzacji spółki również realizował działający z upoważnienia ministra gospodarki niezależny zespół specjalistów.

   W związku z upływem kadencji i brakiem absolutorium za rok obrachunkowy 2000 dla niektórych członków dotychczasowego zarządu Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Spółki w dniu 25 maja br. dokonało zmiany na stanowisku prezesa zarządu. Obecnie jest budowany jego nowy skład w oparciu o zespół specjalistów - autorów koncepcji restrukturyzacji spółki. Ponieważ równocześnie ze zmianami w składzie zarządu nastąpiły zmiany w składzie rady nadzorczej spółki, oczekuje się od tych organów przedstawienia własnej wersji suplementu do kompleksowego programu restrukturyzacji oraz koncepcji oddłużenia i restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych lub potwierdzenia dotychczasowych ustaleń w tym zakresie w formie wniosku do Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki.

   6) Z inicjatywy organu właścicielskiego wszczęte zostały prace i uzgodnienia międzyresortowe w sprawie sposobu kompleksowego rozwiązania problemu restrukturyzacji finansowej spółek przemysłowego potencjału obronnego, w tym ZM BUMAR-ŁABĘDY SA.

   W związku z niezwykle trudną sytuacją ekonomiczno-finansową spółki rozpatrywana jest możliwość przyznania indywidualnej pomocy ze środków publicznych na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (DzU nr 60, poz. 704) m.in. poprzez:

   - umorzenie odsetek od zobowiązań publicznoprawnych i ratalną spłatę należności głównej,

   - dokapitalizowanie akcjami spółek giełdowych będących w dyspozycji Ministerstwa Skarbu Państwa,

   - zamianę zobowiązań publicznoprawnych spółki na akcje skarbu państwa.

   Ze względu na wartość obecnego zadłużenia spółki zarówno sposób udzielenia pomocy ze środków publicznych, jak i składane przez spółkę dokumenty: kompleksowy program restrukturyzacji oraz koncepcja oddłużenia i restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych, powinny spełniać wymagania powyższej ustawy. Ponadto, zgodnie z zapisami ustawowymi, forma udzielania tej pomocy powinna być również uzgodniona z właściwymi organami.

   Skomplikowane procesy restrukturyzacji finansowej spółek przemysłowego potencjału obronnego, zwłaszcza że uzależnione od współdziałania wielu ośrodków decyzyjnych, są z natury rzeczy czasochłonne. Przypadek restrukturyzacji finansowej ZM BUMAR-ŁABĘDY SA jest tego potwierdzeniem.

   Składając na ręce pana marszałka niniejszą odpowiedź na interpelację pana posła Andrzeja Zapałowskiego, pragnę równocześnie zapewnić, że Ministerstwo Gospodarki w dalszym ciągu podtrzymuje zainteresowanie pomyślnym zakończeniem procesów restrukturyzacji i oddłużenia w jednej z największych spółek przemysłowego potencjału obronnego, jaką są ZM BUMAR-ŁABĘDY SA. Niejednokrotnie dawałem temu wyraz również osobiście.

   Wyrażam nadzieję, że działania zarządu i rady nadzorczej spółki wspierane przez organ właścicielski umożliwią restrukturyzację i oddłużenie spółki, a co za tym idzie, jej dalszą działalność w warunkach gospodarki rynkowej.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Henryk Ogryczak

   Warszawa, dnia 20 czerwca 2001 r.