Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nierealizowania przez rząd orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego wypłacania emerytom i rencistom kolejowym deputatu węglowego w zaniżonej wysokości w latach 1996-1997

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 25 maja br., znak: SPS-0202-4024/00, interpelacją pana posła Andrzeja Słomskiego w sprawie niezrealizowania przez rząd orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego wypłacania emerytom i rencistom kolejowym ekwiwalentu za deputat węglowy w zaniżonej wysokości w latach 1996-1997, w porozumieniu z ministrem transportu i gospodarki morskiej, uprzejmie informuję, co następuje:

   Orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1997 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją RP zarządzenie nr 55 ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 30 grudnia 1995 r. w sprawie przydzielania emerytom i rencistom kolejowym deputatu węglowego. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przysługujący emerytom i rencistom kolejowym ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy powinien odpowiadać rzeczywistej jego wartości. W konsekwencji stanowisko to znalazło swój wyraz w zarządzeniu ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 18 sierpnia 1997 r. w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy dla emerytów i rencistów kolejowych (MP nr 54, poz. 516).

   Poza tym rozstrzygnięciem Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu nie dokonał innych rozstrzygnięć, w tym nie zobowiązał ministra transportu i gospodarki morskiej do uregulowania wypłaty wyrównania ekwiwalentu za węgiel za lata 1996-1997, tzn. wypłacenia za ten okres wyrównania ekwiwalentu za deputat węglowy w wysokości stanowiącej różnicę między uprzednio obliczoną wartością deputatu węglowego (zgodnie z zarządzeniem z 1995 r.) a wysokością tego deputatu obliczoną według cen rynkowych (na podstawie nowych zmodyfikowanych przepisów).

   Podniesiony w interpelacji postulat (wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za deputat węglowy za lata 1996-1997) nie został również uwzględniony podczas prac sejmowych w 1998 r. nad propozycją zmiany ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym ˝Polskie Koleje Państwowe˝.

   Zgodnie z przepisami art. 46a powołanej wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, w brzmieniu nadanym przepisami art. 164 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (DzU nr 162, poz. 1118), pracownikom kolejowym pobierającym emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje prawo do deputatu węglowego w formie ekwiwalentu pieniężnego, na zasadach określonych w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. transportu w porozumieniu z ministrem właściwym ds. budżetu. Szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty tego ekwiwalentu reguluje obecnie rozporządzenie ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy dla pracowników kolejowych pobierających emeryturę lub rentę kolejową (DzU nr 20, poz. 253).

   Z przedstawionych wyżej rozstrzygnięć (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 1997 r., zarządzenia ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 18 sierpnia 1997 r., przepisów art. 46a ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, oraz wydanego na podstawie tego artykułu rozporządzenia ministra transportu i gospodarki z dnia 20 marca 2000 r.) wynika, że obowiązujące unormowania prawne dotyczące ekwiwalentu za deputat węglowy przysługujący emerytom i rencistom kolejowym nie przewidują możliwości wypłaty tym świadczeniobiorcom wyrównania tego ekwiwalentu za lata 1996-1997 według zasad wprowadzonych zarządzeniem z dnia 17 czerwca 1997 r.

   Przedstawiając powyższe, pragnę zaznaczyć, że wypłata świadczeń w naturze (finansowanych ze środków budżetu państwa) obok emerytury lub renty niektórym grupom pracowników jest odstępstwem od przyjętej w systemie emerytalno-rentowym generalnej zasady, w myśl której to przy ustalaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty uwzględnia się wszystkie oskładkowane składniki wynagrodzenia, w tym świadczenia w naturze (deputaty). Realizacja tej zasady oznacza, że w tych przypadkach, w których ekwiwalent za świadczenia w naturze jest uwzględniany, tak jak inne składniki wynagrodzenia, w podstawie wymiaru emerytury lub renty, w kwocie świadczenia taki składnik wynagrodzenia znajduje swój wyraz w wysokości odpowiednio proporcjonalnej do stażu pracy (np. pracownikowi z 40-letnim stażem pracy osiągającemu zarobki na poziomie średniej płacy każdy składnik wynagrodzenia, świadczenia w naturze, wliczony do podstawy wymiaru emerytury lub renty - w kwocie świadczenia jest uwzględniany w wysokości 52% jego rzeczywistej wartości - 40 lat pracy x 1,3% za każdy rok okresów składkowych).

   Biorąc pod uwagę stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w powołanym orzeczeniu, wydane w następstwie tego orzeczenia zarządzenie ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 18 sierpnia 1997 r. w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy dla emerytów i rencistów kolejowych, przepisy art. 46a ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP, w brzmieniu nadanym art. 164 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, oraz wydane na podstawie tego artykułu rozporządzenie ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 20 marca 2000 r. - brak jest podstaw do podjęcia działań zmierzających do wypłaty wyrównania ekwiwalentu za lata 1996-1997 według zasad wprowadzonych powołanym wyżej zarządzeniem z 1997 r.

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 27 czerwca 2000 r.