Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie handlu na bazarach i targowiskach i udziału w nim cudzoziemców

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 4312 z dnia 6 lipca 2000 r. posła na Sejm pana Józefa Z. Nowickiego w sprawie handlu na bazarach i targowiskach i udziału w nim cudzoziemców, działając z upoważnienia ministra spraw wewnętrznych i administracji, uprzejmie przedkładam następujące wyjaśnienia:

   Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (DzU nr 114, poz. 739, z późn. zm.) cudzoziemcem jest każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Cudzoziemiec może przekroczyć granicę oraz przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada ważny dokument paszportowy oraz wizę, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 5 ustawy).

   Należy dodać, że powyższa ustawa wprowadza cztery rodzaje wiz dla cudzoziemców, tj. wizę pobytową, wizę pobytową z prawem do pracy, wizę repatriacyjną i wizę tranzytową.

   Trzeba podkreślić, że tylko wiza pobytowa z prawem do pracy uprawnia do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU z 1997 r. nr 25, poz. 128, z późn. zm.), w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 9 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).

   Natomiast zgodnie z przepisami powyższej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoby nieposiadające karty czasowego pobytu lub statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej bez zgody starosty nie mogą podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z art. 6 pkt 5 ustawy wynika bowiem, że do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiaty należy wydawanie zezwoleń i zgód w sprawach dotyczących zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej przez cudzoziemców, na podstawie kryteriów ustalonych przez samorząd województwa.

   Należy także dodać, iż na podstawie art. 64 ust. 2 ww. ustawy cudzoziemiec nieposiadający karty stałego pobytu lub statusu uchodźcy w RP, który podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową bez zgody starosty, dopuszcza się wykroczenia przeciwko przepisom tej ustawy i podlega karze grzywny.

   W tej sytuacji określone działania może podjąć straż gminna, która zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (DzU nr 123, poz. 779) wykonuje zadania w zakresie ochrony porządku publicznego wynikające z ustaw i aktów prawa miejscowego. Dodać należy, iż strażnik wykonując zadania, o których mowa w art. 10 i 11 niniejszej ustawy, ma prawo m.in. do nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz dokonywania czynności sprawdzających, kierowania wniosków o ukaranie do kolegium ds. wykroczeń, oskarżania przed kolegium ds. wykroczeń i wnoszenia środków odwoławczych, w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia (art. 12 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o strażach gminnych).

   Należy podkreślić, że przyjazd do Rzeczypospolitej Polskiej obywateli państw byłego Związku Radzieckiego w większości odbywa się na podstawie umów o ruchu bezwizowym. Takie umowy zostały m.in. zawarte pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Republiki Litewskiej, rządem Ukrainy oraz rządem Republiki Łotewskiej. Z zapisów powyższych umów wynika jednoznacznie, że obywatele jednego państwa nie mogą przebywać na terytorium drugiego państwa bez wizy w przypadku, gdy zamierzają podjąć zatrudnienie bądź inne zajęcie zarobkowe.

   W przypadku niespełnienia przez obywateli każdego z państw, które zawarły między sobą umowy o ruchu bezwizowym, warunków dotyczących wjazdu lub pobytu na terytorium drugiego państwa, każde z państw zobowiązuje się do przyjmowania bez zbędnych formalności o i każdym czasie swoich obywateli, np. w przypadku podjęcia pracy bez posiadania wizy.

   Ponadto należy podnieść, że zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach (DzU nr 114, poz. 739 z późn. zm.) cudzoziemcy podejmujący stałą działalność zarobkową muszą posiadać również wizę pobytową z prawem pracy. Jeżeli więc cudzoziemiec podejmuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, nie posiadając wizy pobytowej z prawem do pracy, to zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach istnieje uzasadnione podejrzenie, że jego wjazd lub pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma inny cel niż deklarowany. Można więc przyjąć domniemanie, że charakter pobytu takiego cudzoziemca zmienił się z turystycznego w handlowy. W takim przypadku, zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach oraz w oparciu o odpowiednie postanowienia umów o ruchu bezwizowym (jeżeli takie są zawarte pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem kraju, z którego pochodzi cudzoziemiec), cudzoziemiec może być wydalony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podjął zatrudnienie lub wykonywał inną pracę zarobkową, nie posiadając na to wymaganego zezwolenia lub zgody, albo podjął inną działalność bez wymaganego zezwolenia.

   Należy także dodać, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU nr 9, poz. 31, z późn. zm.) opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Targowiskami są wszystkie miejsca, w których prowadzony jest handel, a w szczególności z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych, a także sprzedaż zwierząt, środków transportowych i części do środków transportowych.

   Opłata targowa, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, jest daniną publiczną o charakterze ekwiwalentnym. Obowiązek jej uiszczenia jest niezależny od obowiązku ponoszenia przez ˝targującego˝ opłat za korzystanie z urządzeń targowych. Wymagalność tej opłaty, pobieranej w drodze inkasa, powstaje w chwili, w której inkasent zażąda jej uiszczenia od osoby dokonującej czynności sprzedaży.

   Należy podkreślić, że opłata targowa pobierana jest od wszystkich osób dokonujących sprzedaży na targowiskach. Dotyczy to także cudzoziemców handlujących na bazarach pod warunkiem, że sprzedaż nie ma charakteru stałego, a stanowi wyłącznie uboczne zajęcie zarobkowe sprzedającego. W przypadku bowiem, gdy handel na bazarze, zarówno w przypadku obywateli polskich, jak i cudzoziemców, stanowi działalność handlową prowadzoną w celach zarobkowych i na własny rachunek, to zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej stanowi to działalność gospodarczą i w myśl przepisów wymaga wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

   Reasumując, spostrzec należy, iż w sytuacji gdy cudzoziemiec przebywający w Polsce dokonuje sprzedaży na targowiskach, posiadając jednocześnie kartę stałego pobytu lub wizę pobytową z prawem do pracy albo kartę czasowego pobytu oraz zgodę starosty na pracę i uiszczając stosowną opłatę targową, działa zgodnie z przepisami prawa. Przy tym interwencja straży gminnej w postaci nałożenia grzywny byłaby uzasadniona jedynie w przypadku popełnienia wykroczenia przez cudzoziemca, np. wówczas gdyby działalnością handlową na bazarach zajmował się cudzoziemiec nieposiadający karty stałego pobytu lub statusu uchodźcy RP, podejmujący pracę zarobkową bez zgody starosty.

   Należy także stwierdzić, że zgodnie z art. 25 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma takie same prawa i obowiązki jak obywatel polski, o ile przepisy niniejszej ustawy i innych ustaw nie stanowią inaczej. W związku z powyższym każda uchwała władz lokalnych zabraniająca handlu cudzoziemcom w wyznaczonych do tego miejscach, po uiszczeniu stosownej opłaty targowej oraz spełniających inne przesłanki wynikające z ustawy o działalności gospodarczej, ustawy o cudzoziemcach, stanowi naruszenie art. 37 konstytucji i art. 25 ustawy o cudzoziemcach.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Piotr Stachańczyk

   Warszawa, dnia 9 października 2000 r.