Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stanu i perspektyw działalności grup producentów rolnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Jana Kulasa z dnia 14 listopada 2000 r., znak: SPS-0202-5080/00, w sprawie stanu i perspektyw działalności grup producentów rolnych, uprzejmie informuję:

   Zespołowe formy działalności i organizowania się w celu dostosowania do istniejących warunków ekonomicznych znane były w Polsce od dawna. Najbardziej popularną formą była spółdzielczość. Już w 1930 r. Sejm uchwalił ustawę o spółdzielniach, znowelizowaną w 1934 r., która obowiązywała do roku 1964. W okresie powojennym spółdzielczość była stopniowo pozbawiana samodzielności, podporządkowano ją władzom państwowym. Przemiany ekonomiczne okresu transformacji spowodowały kolejny kryzys spółdzielni. Początek lat 90. charakteryzował się niemal czterokrotnym spadkiem udziału spółdzielni w skupie produktów rolno-spożywczych, w przetwórstwie zaś pięcio- sześciokrotnym. Producenci rolni przestali być członkami spółdzielni zaopatrzenia i zbytu oraz usługowych, co spowodowało, że zaczęli działać w pojedynkę. Koniecznością stało się więc wspólne działanie producentów w zakresie przystosowania się do reguł rynkowych, podejmowanie przedsięwzięć służących m.in. wspólnej promocji, przygotowaniu i sprzedaży własnych produktów z pominięciem pośredników. Powstawanie grup producentów rolnych jako samodzielnych podmiotów w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa wynikało z potrzeby samych producentów. Od 1992 r. wspomagane było m.in. przez Fundację Spółdzielczości Wiejskiej, powołanej przy zaangażowaniu środków resortu rolnictwa.

   Proces powstawania grup producentów rolnych rozpoczął się w Polsce w latach 1992-1993. Najwięcej grup powstało w sektorze owoców i warzyw. Obecnie szacuje się, że w Polsce działa ok. 400 grup producentów rolnych. Są to jednak jedynie dane szacunkowe. Resort rolnictwa nie monitoruje bowiem zjawiska powstawania grup producentów rolnych. Zgodnie z zapisami ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw obowiązek prowadzenia rejestru grup spoczywać będzie na wojewodzie. Dokładną liczbę działających w Polsce grup producentów, spełniających ponadto wymagania wynikające z zapisów ustawy, ustalić będzie można dopiero na podstawie rejestrów wojewódzkich.

   Celem ustawy było przyczynienie się do poprawy zorganizowania rynku produktów rolnych poprzez koncentrację podaży i dostosowanie jej do wymagań rynkowych pod względem asortymentu, jakości i ilości oraz zwiększenia odpowiedzialności producentów za podejmowane decyzje produkcyjne. Grupy producentów rolnych dzięki uregulowaniom ustawowym miały się stać - wzorem krajów Unii Europejskiej - podstawowym elementem struktury zorganizowanego rynku produktów rolnych oraz ważnym elementem obszarowej i produkcyjnej restrukturyzacji polskiego rolnictwa.

   Ustawa o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw będzie mogła być wdrożona w życie po przyjęciu przepisów wykonawczych w formie rozporządzenia. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy minister właściwy do spraw rolnictwa określi w drodze rozporządzenia wykaz produktów i grup produktów, dla których mogą być utworzone grupy producentów rolnych, minimalną roczną wielkość produkcji towarowej oraz minimalną liczbę członków grupy producentów rolnych, w oparciu o które mogą organizować się grupy producentów. Obecnie trwają prace końcowe nad rozporządzeniem.

   Ustawa przewiduje pomoc ze środków publicznych na pomoc dla grup producentów. Grupy otrzymują pomoc finansową ze środków publicznych, przeznaczoną na założenie i wsparcie ich działalności administracyjnej w okresie pierwszych pięciu lat od dnia wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie. Ponadto grupy producentów będą mogły ubiegać się o preferencyjne kredyty inwestycyjne na zasadach takich jak dla kredytów inwestycyjnych w przetwórstwie rolno-spożywczym. Będą też mogły korzystać z dopłat do oprocentowania kredytów zaciągniętych na cele obrotowe. Poza pomocą, którą przewiduje ustawa, uznane grupy producentów będą mogły korzystać z pomocy ze środków SAPARD. Wysokość środków przeznaczonych na ten cel określi ustawa budżetowa. Projekt budżetu na 2001 r. jest obecnie przedmiotem prac komisji sejmowych, nie jest więc możliwe dokładne określenie stopnia, w jakim projekt ten będzie w przyszłości sprzyjał rozwojowi grup producentów rolnych.

   Organizowanie się producentów w grupy przy jednoczesnym występowaniu problemów w procesie ich powstawania i funkcjonowania spowodowało, że powstało duże zapotrzebowanie na działalność szkoleniowo-doradczą. Dostrzegając te potrzeby, resort rolnictwa podjął szereg działań wychodzących naprzeciw temu zapotrzebowaniu. W 1992 r. powołano Fundację Spółdzielczości Wiejskiej, której jednym ze współzałożycieli było Ministerstwo Rolnictwa. Podjęła ona szereg działań w zakresie pomocy merytorycznej w organizowaniu grup producentów. Od kilka lat w ramach ˝zadań z zakresu upowszechniania doradztwa rolniczego˝, zleconych przez ministra rolnictwa, jednym z priorytetów jest wsparcie dotyczące pomocy w organizowaniu grup. Przy wsparcu resortu rolnictwa ośrodki doradztwa rolniczego, firmy konsultingowe, placówki naukowe oraz inne krajowe jednostki doradcze prowadziły szereg szkoleń, warsztatów metodycznych i wyjazdów studyjnych, w których uczestniczyli członkowie grup producentów z terenu całego kraju. Resort rolnictwa podjął też działania w zakresie promocji grup producentów, m.in. poprzez udostępnianie części własnej powierzchni wystawienniczej podczas Międzynarodowych Targów Rolno-Spożywczych Polagra. Jednym z zadań realizowanych przez ministerstwo była również koordynacja współpracy zagranicznej dotyczącej projektów i programów tworzenia grup producentów. Realizowane były m.in. programy polsko-niemiecki, polsko-holenderski, projekty ze środków PHARE. Resort rolnictwa, dostrzegając istniejące potrzeby w zakresie szkolenia i doradztwa, będzie kontynuował swą działalność w tym zakresie.

   Wspólnota Europejska, zgodnie z rozporządzeniem Rady Europy, wspiera ze swojego budżetu grupy producentów: w przypadku rynku owoców i warzyw, chmielu, tytoniu i bawełny (rozporządzenie Rady nr 2200/96 z 28 października 1996 r.), a także grupy producentów i ich związki na obszarach, gdzie zorganizowanie producentów jest słabe (Rozporządzenie Rady nr 952/97 z 20 maja 1997 r., obowiązujące do końca 1999 r.). Zgodnie z rozporządzeniem Rady UE nr 2200/96 opracowano ustawę o organizacji rynku owoców i warzyw, rynku chmielu, tytoniu oraz rynku suszu paszowego, która jest przedmiotem końcowych prac w Sejmie RP. Jest to regulacja dostosowawcza, w oparciu o zapisy zawarte w ustawie funkcjonują grupy producentów tego sektora w krajach Unii Europejskiej. Cennym byłoby zatem skorzystanie z doświadczeń grup producentów tego sektora.

   Doświadczenia państw UE w zakresie powstawania i funkcjonowania grup są zróżnicowane. Zjawiskiem charakterystycznym dla ich funkcjonowania jest koncentracja. Wzrasta liczba członków w grupach, powstają też organizacje producentów liczące po kilkaset lub kilka tysięcy członków. Zapisy zawarte w ustawie o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw są wynikiem doświadczeń wszystkich krajów Unii, mają one jednak przede wszystkim dostosować zasady powstawania i działania grup do warunków polskich. Tylko wówczas ustawa przyniesie wymierne korzyści dla tworzących się grup producentów.

   Przekazując powyższą odpowiedź, wyrażam nadzieję, że ustawa o grupach producentów rolnych i ich związkach spełni oczekiwania rolników, a funkcjonujące w oparcu o nią grupy w znaczący sposób przyczynią się do poprawy efektywności i restrukturyzacji polskiego rolnictwa.

   Podsekretarz stanu

   Feliks Klimczak

   Warszawa, dnia 6 grudnia 2000 r.