Odpowiedź na interpelację w sprawie pomocy posiadaczom książeczek mieszkaniowych z pełnym wkładem pieniężnym, zrzeszonych w spółdzielniach mieszkaniowych
  Szanowny Panie Marszałku! Prezes Rady Ministrów, pan Jerzy Buzek, upoważnił mnie do udzielenia odpowiedzi na interpelację panów posłów Stanisława Kracika i Józefa Lassoty w sprawie pomocy posiadaczom książeczek mieszkaniowych z pełnym wkładem pieniężnym, zrzeszonym w spółdzielniach mieszkaniowych.
  Z treści interpelacji wynika, że przedmiotem zainteresowania posłów jest nie tyle sytuacja osób posiadających książeczki mieszkaniowe, lecz tych, którzy gromadzili wkład mieszkaniowy, wpłacając środki bezpośrednio na rachunki spółdzielni mieszkaniowych. Sytuacja tych dwóch grup obywateli jest zasadniczo zróżnicowana.
  Oszczędności gromadzone na imiennych książeczkach mieszkaniowych, zarejestrowanych w Banku PKO BP SA, objęte są gwarancjami walorazacyjnymi na podstawie kolejnych przepisów regulujących sprawy wypłaty premii gwarancyjnej. Zapewnia to wypłatę zgromadzonych środków w zwaloryzowanej wysokości pod warunkiem przeznaczenia ich na cele mieszkaniowe.
  Środki finansowe gromadzone na bieżących rachunkach bankowych spółdzielni mieszkaniowych pozostawały w dyspozycji tych spółdzielni, nie podlegały oprocentowaniu i waloryzacji. Wpłacanie środków bezpośrednio na rachunki spółdzielni miało - według założeń - przyspieszyć otrzymanie prawa do lokalu spółdzielczego. Wyniki spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego były jednak zdecydowanie skromniejsze od potrzeb, co spowodowało wydłużanie się kolejki osób oczekujących na mieszkania. Jednocześnie następowało stopniowe zmniejszanie się realnej wartości zgromadzonych wkładów, jak wynik wysokiej inflacji, która była zjawiskiem powszechnym w okresie transformacji ustrojowej i dotknęła wszystkich obywateli.
  Środki wypłacane na rachunki spółdzielni pochodziły bądź to z własnych zasobów obywateli, bądź z pożyczek udzielanych z zakładowych funduszy mieszkaniowych (ZFM). Pożyczki z ZFM na uzupełnienie wkładów do spółdzielni mieszkaniowych udzielane były według zasad określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu mieszkaniowego (DzU nr 43, poz. 26, z późn.zm.). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia kwoty udzielanych pożyczek były przekazywane na rachunek spółdzielni mieszkaniowej. Od 1981 r. - po nowelizacji ww. rozporządzenia (DzU nr 21 z 1981., poz. 109) - pożyczki z ZFM powinny być przekazywane przez zakład pracy dopiero w okresie uzyskiwania przez pożyczkobiorcę mieszkania spółdzielczego, a więc w chwili, gdy środki te mogły być zaangażowane zgodnie z przeznaczeniem.
  Od 1982 r. spółdzielnie mieszkaniowe miały możliwość korzystniejszego lokowania środków pochodzących z pożyczek ZFM na wyodrębnionych rachunkach lokat terminowych. Lokaty te były oprocentowane w wysokości określonej przez bank. Ulokowanie omawianych środków na rachunkach lokat terminowych należało do wyłącznych kompetencji spółdzielni mieszkaniowych. Od 1989 r. spółdzielnie mogły przekazywać oszczędności z własnych rachunków bankowych na książeczki mieszkaniowe w banku PKO BP, który mógł wówczas rozpocząć naliczanie odpowiednich odsetek i premii gwarancyjnych, od dnia otrzymania środków.
  Liczba osób posiadających książeczki mieszkaniowe jest znana, bank PKO BP SA przekazuje bowiem takie dane w związku z refundacją przez budżet państwa wypłacanych premii gwarancyjnych. Liczba ta wynosi (stan na 30 czerwca 2000 r.) 2 661 488 szt., z czego uprawnieniem do otrzymania premii gwarancyjnej (książeczki wystawione do 23 października 1990 r.) objętych jest 2 538 476 rachunków. Brak jest natomiast informacji o liczbie osób, które wpłacały środki na rachunki spółdzielni mieszkaniowych, ta forma oszczędzania nie była bowiem i nie jest objęta państwowymi gwarancjami utrzymania realnej wartości wkładów. Organy administracji państwowej nie posiadają uprawnień nadzorczych w stosunku do spółdzielni, stąd też niemożliwe jest uzyskanie od poszczególnych spółdzielni mieszkaniowych historycznych danych o ilości mieszkań, jakie podmioty te zamierzały zbudować, a nie zbudowały w okresie do 1990 r. (zakładając nawet, że same spółdzielnie potrafią określić tę wielkość, co wydaje się wątpliwe).
  Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jednolity DzU z 1995 r. nr 54, poz. 288, z późn.zm.) nie zawiera przepisów regulujących odrębnie sytuację osób, o których mowa w pytaniu nr 3. Zgodnie z art. 212 ustawy w sprawach nieuregulowanych przepisami ustawowymi decydujące są postanowienia statutu spółdzielni.
  Rząd od wielu lat przeznacza duże środki na pomoc finansową dla oczekujących na mieszkania posiadaczy książeczek mieszkaniowych, a więc uczestników tej formy oszczędzania, która objęta była gwarancjami utrzymania realnej wartości wkładu. Pomoc ta udzielana jest w formie premii gwarancyjnych dla posiadaczy książeczek, którzy likwidują je i przeznaczają zgromadzone wkłady na cele mieszkaniowe. W latach 1991-2000 (pierwsze półrocze) na refundację wypłaconych przez PKO BP premii przeznaczono łącznie 7 870,10 mln zł, z czego tylko w pierwszym półroczu bieżącego roku - 1299 mln zł. Harmonogramy wypłat na kolejne lata nie są sporządzane, ponieważ wielkość środków, jakie muszą być przeznaczone na refundację, zależy od liczby książeczek likwidowanych w danym roku i wysokości należnych premii. W chwili obecnej brak natomiast podstaw do waloryzacji środków gromadzonych w przeszłości na rachunkach spółdzielni mieszkaniowych. Środki te wpłacane były samodzielnym podmiotom i nie były objęte gwarancjami państwowymi.
  Z wyrazami szacunku
  Minister
  Jerzy Kropiwnicki
  Warszawa, dnia 21 listopada 2000 r.
- Interpelacja w sprawie sytuacji w branży cukrowniczej wywołanej spadkiem cen cukru na rynku krajowym
- Interpelacja w sprawie wykonania przez ministra finansów ustawy o doradztwie podatkowym
- Interpelacja w sprawie polityki celnej państwa wobec krajowych producentów betoniarek samochodowych
- Interpelacja w sprawie interpretacji przepisów zezwalających firmom i hurtowniom farmaceutycznym importującym leki gotowe lub substancje potrzebne do ich produkcji na stosowanie rabatów i premii w imporcie leków
- Odpowiedź na interpelację w sprawie rozmów polsko-rosyjskich dotyczących odszkodowań dla osób represjonowanych