Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wspierania stowarzyszeń zaangażowanych w walkę z bezrobociem wśród niepełnosprawnych

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie wspierania stowarzyszeń zaangażowanych w walkę z bezrobociem wśród osób niepełnosprawnych, przekazaną pismem z dnia 20 maja 1999 r. znak: SPS-0202-1944/99, uprzejmie informuję, że zakres działań związanych z rehabilitacją zawodową i promocją zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest bardzo szeroki, a od zapisów statutowych stowarzyszenia zależy rodzaj podejmowanych przez nie zadań. Jedynie pośrednictwo pracy prowadzą ustawowo organy zatrudnienia, niemniej zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU nr 25 z 1997 r., poz. 128) prezes Krajowego Urzędu Pracy może upoważnić do prowadzenia pośrednictwa pracy organizacje pozarządowe, między innymi stowarzyszenia. Upoważnienie określa warunki prowadzenia pośrednictwa pracy i ustala obowiązki podmiotu upoważnionego.

   Inicjatywy partnerów społecznych wspierające administrację publiczną w działaniach służących kształtowaniu rynku pracy przyjaznego osobom niepełnosprawnym są istotnie bardzo cenne. Działalność stowarzyszenia może przyczynić się do zwiększenia dostępu osób niepełnosprawnych do informacji na temat nowych, wprowadzanych w związku z reformą, rozwiązań. Stowarzyszenie może pomagać osobom niepełnosprawnym np. w odnalezieniu odpowiedniego urzędu, ustaleniu uprawnień, może też podejmować działania aktywizujące osoby, które niepełnosprawność i bezradność życiowa izoluje od otoczenia.

   W dziedzinie łagodzenia skutków bezrobocia wśród osób niepełnosprawnych stowarzyszenie może odegrać znaczną rolę, np. promując możliwości osób niepełnosprawnych wśród pracodawców na lokalnym rynku pracy, działając na rzecz likwidacji barier - także psychologicznych - w najbliższym otoczeniu oraz włączając się w proces rehabilitacji zawodowej poprzez organizowanie szkoleń, treningów pozwalających bez stresu prowadzić rozmowy z pracodawcami, zajęć budujących pozytywną samoocenę itp.

   Prowadząc statutową działalność stowarzyszenie może nawiązywać współpracę z władzami lokalnymi, np. starostą, i aktywnie uczestniczyć w poszukiwaniu pracodawców mogących tworzyć nowe miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych oraz wspierać osoby niepełnosprawne starające się o pożyczkę na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej lub rolniczej. Cenna byłaby także pomoc stowarzyszenia w przygotowaniu osoby niepełnosprawnej - od strony psychologicznej - do takiej działalności lub czasem czuwanie nad osobą rozpoczynającą działalność gospodarczą. Stowarzyszenie może też uzyskać upoważnienie prezesa Krajowego Urzędu Pracy i bezpośrednio włączyć się w pośrednictwo pracy dla osób niepełnosprawnych oraz prowadzić poradnictwo zawodowe.

   Przykłady działań na rzecz rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych można mnożyć - rzeczywisty zakres działań zależy od potrzeb podopiecznych stowarzyszenia i decyzji organów statutowych.

   Władze samorządowe mogą i powinny wspierać działalność organizacji pozarządowych na swoim terenie, choćby poprzez życzliwy stosunek do potrzeb osób niepełnosprawnych, ustalanie preferencyjnych warunków np. najmu lokali koniecznych do prowadzenia działalności, zwolnienia z opłat, współudział w organizowaniu imprez integracyjnych itp.

   Istnieje też możliwość włączenia się stowarzyszenia w realizację zadań na rzecz osób niepełnosprawnych w formie zadań zleconych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zasady współpracy organizacji pozarządowych z funduszem określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 13 stycznia 1999 r. w sprawie zlecania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych organizacjom pozarządowym oraz jednostkom samorządu terytorialnego zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej (DzU nr 7, poz. 58).

   Zgodnie z ww. rozporządzeniem organizacjom pozarządowym mogą być zlecane m.in. następujące zadania:

   - prowadzenie rehabilitacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w różnych typach placówek,

   - prowadzenie grupowych i indywidualnych zajęć mających na celu nabywanie, rozwijanie i podtrzymywanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania osób niepełnosprawnych, w tym zajęć rozwijających umiejętności sprawnego komunikowania się z otoczeniem osób z uszkodzeniem słuchu,

   - prowadzenie terapii psychologicznej dla osób, które stały się niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym, w celu łagodzenia stresu spowodowanego niepełnosprawnością,

   - organizowanie i prowadzenie szkoleń i kursów, warsztatów, grup środowiskowego wsparcia oraz zespołów aktywności społecznej dla osób niepełnosprawnych,

   - prowadzenie oraz organizowanie szkoleń i warsztatów dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, opiekunów i wolontariuszy bezpośrednio zaangażowanych w proces rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

   - organizowanie imprez kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych dla osób niepełnosprawnych, a także imprez integracyjnych,

   - opracowanie i realizacja programów celowych służących zaspokajaniu potrzeb i rozwiązywaniu problemów osób niepełnosprawnych.

   Przedstawione powyżej możliwości współpracy dotyczące zadań realizowanych bezpośrednio wobec osób niepełnosprawnych i ich rodzin uzupełniają zapisy umożliwiające podejmowanie działań związanych z promocją aktywności osób niepełnosprawnych w formie wystaw, targów i publikacji oraz prowadzenie analiz i badań służących pełniejszemu rozpoznaniu zjawiska niepełnosprawności i potrzeb wynikających z różnych jej rodzajów.

   Określając szeroki zakres współpracy, rozporządzenie ustala jednocześnie zasady przyznawania dotacji ze środków funduszu na realizację powierzonych zadań.

   Pragnę zaznaczyć, że w kwocie ww. dotacji mogą być uwzględnione - obok planowanych kosztów bezpośredniej realizacji zadania - niezbędne środki na zakup sprzętu i urządzeń oraz inne rodzaje kosztów koniecznych do prawidłowej realizacji powierzonego zadania, w tym koszty robót budowlanych i innych zadań inwestycyjnych (do wysokości 20% ogólnej kwoty dotacji, nie więcej jednak niż 40-krotność najniższego wynagrodzenia).

   Nowa forma współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi w środowisku osób niepełnosprawnych - wprowadzona ww. rozporządzeniem - umożliwia powierzanie zadań tym, którzy najlepiej znają problemy osób niepełnosprawnych, zapewniając jednocześnie istotne wsparcie finansowe organizacjom, które skorzystają z oferty funduszu lub same zgłoszą ofertę współpracy. Istotny jest również fakt, że uregulowania wprowadzone rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 13 stycznia 1999 r. w jednakowym stopniu dotyczą organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego, co umożliwia ścisłą współpracę i realizowanie wspólnych przedsięwzięć (np. programów celowych) ukierunkowanych na rozwiązywanie konkretnych problemów osób niepełnosprawnych. Organizacje pozarządowe zyskują też nowych partnerów na poziomie lokalnym w postaci oddziałów funduszu, które w związku z decentralizacją uzyskały znaczne uprawnienia decyzyjne, a także starostów zobowiązanych do działań na rzecz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

   Ponadto pragnę wyjaśnić, że zgodnie z ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014) środki finansowe pochodzące ze źródeł zagranicznych, nie podlegające zwrotowi, są środkami publicznymi i organizacje pozarządowe - podobnie jak inne podmioty - mogą z nich korzystać pośrednio, poprzez podejmowanie współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego lub administracją rządową, w formach przewidzianych prawem, np. zadań zleconych.

   Mam nadzieję, że szczegółowa analiza obecnych możliwości współpracy i uzyskania środków finansowych, m.in. w ramach realizacji zadań zleconych przez fundusz, pozwoli Stowarzyszeniu ˝Integracja˝ na podjęcie szerokiego zakresu działań skierowanych do podopiecznych stowarzyszenia.

   Zasięg działań podejmowanych na rzecz osób niepełnosprawnych przez organizacje pozarządowe sukcesywnie się zwiększa. Obecnie większość organizacji pozarządowych najwięcej uwagi poświęca problemom rehabilitacji społecznej i różnym formom pomocy osobom niepełnosprawnym w realizacji specyficznych potrzeb wynikających z konkretnej niepełnosprawności, np. Polski Związek Głuchych, Polski Związek Niewidomych, Polskie Stowarzyszenie Ludzi Cierpiących na Padaczkę itp. W dziedzinie rehabilitacji społecznej, z uwagi na ogromną różnorodność potrzeb osób niepełnosprawnych, zadania najczęściej realizowane są przez partnerów społecznych przy aktywnym udziale samych zainteresowanych. Jedynie nieliczne organizacje za najistotniejsze problemy osób niepełnosprawnych uznały trudności w uzyskaniu odpowiedniej pracy i aktywnie działają w tym zakresie - m.in. Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych prowadzi sześć biur pośrednictwa pracy dla osób niepełnosprawnych. Obecnie rozpatrywany jest w Krajowym Urzędzie Pracy jeden nowy wniosek w sprawie takiego upoważnienia, złożony przez Toruńskie Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych.

   Z całą pewnością jest to działalność bardzo potrzebna i mogłaby skutecznie wspierać osoby niepełnosprawne w uzyskaniu niezależności ekonomicznej, jaką daje praca zawodowa, a perspektywy rozwoju takiej działalności wzrastają w miarę aktywizowania się środowisk lokalnych.

   Sekretarz stanu

   Joanna Staręga-Piasek

   Warszawa, dnia 9 czerwca 1999 r.