Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie aktualnej sytuacji w przemyśle hutniczym

   W nawiązaniu do pisma SJB 4401-14/99 dyrektora Sekretariatu Prezesa RM, przy którym została mi przekazana interpelacja posła Władysława Adamskiego w sprawie przemysłu hutniczego wraz z upoważnieniem prezesa Rady Ministrów do udzielenia pisemnej odpowiedzi, przedstawiam wyjaśnienie przedstawionych w tej interpelacji problemów.

   Nie mogę zgodzić się z zarzutem, że rząd nie posiada skutecznego programu ratowania przemysłu hutniczego przed jego całkowitym upadkiem. Przyjęty przez rząd w dniu 30 czerwca 1998 r. ˝Program restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝ jest nie tyle programem ratowania hutnictwa przed całkowitym upadkiem, ale stanowi ważny krok dla restrukturyzacji tego przemysłu pod kątem zwiększenia jego konkurencyjności, co jest szczególnie ważne przed integracją Polski z Unią Europejską. Jest to również potwierdzenie faktu, że rząd traktuje sektor hutniczy jako strategiczny dla gospodarki narodowej, ale nie rozwojowy w sensie zwiększenia wielkości produkcji.

   Program restrukturyzacji hutnictwa, w celu uczynienia go konkurencyjnym wobec hutnictwa europejskiego i światowego, przyjął jako jedno z głównych założeń dostosowanie zdolności produkcyjnych i asortymentu produkcji do możliwości zbytu na rynku krajowym, oszacowanych na podstawie przeprowadzonych analiz oraz realnych możliwości eksportu równoważącego niezbędny dla gospodarki narodowej import. Ma temu służyć zwiększenie ekonomicznej efektywności poszczególnych hut poprzez unowocześnienie technologii oraz dostosowanie potencjału wytwórczego i zatrudnienia do możliwości zbytu wyrobów.

   Restrukturyzacja techniczno-technologiczna hutnictwa żelaza wymagała w pierwszym okresie modernizacji części surowcowej, połączonej z likwidacją przestarzałych technicznie i szkodliwych dla otoczenia wydziałów i instalacji. Dzięki powszechnemu wprowadzeniu urządzeń ciągłego odlewania stali (COS) wyeliminowano w znacznym stopniu przerób wstępny na walcowniach. Instalowanie nowych, bardziej wydajnych urządzeń i doskonalenie technologii we wszystkich fazach procesu technologicznego w hutach powoduje systematyczny wzrost wydajności pracy i poprawę jakości wyrobów, przy równoczesnym stworzeniu możliwości likwidacji części stanowisk pracy.

   Zmniejszenie zatrudnienia przewidziane programem nie stanowi więc celu programu. Ponieważ koszty wynagrodzenia stanowią tylko ok. 20% kosztów ogółem, oszczędności w tej pozycji nie mogą przynieść znacznej poprawy wyniku finansowego hut. O potrzebie oraz skali zmian w poziomie zatrudnienia decydować będą poszczególne huty, uwzględniając to zagadnienie w swoich planach zmniejszenia zatrudnienia i restrukturyzacji organizacyjnej.

   Odpowiadając na zarzut pana posła Adamskiego, że rząd jest głuchy na zagadnienie zagwarantowania wystarczających środków na cele osłonowe dla pracowników zwalnianych w wyniku realizacji programu restrukturyzacji hutnictwa, uważam, że zarzut ten nie jest słuszny. Pod koniec 1998 r. w ramach działalności Zespołu Trójstronnego ds. Społecznych Warunków Restrukturyzacji Hutnictwa wynegocjowano porozumienie w sprawie warunków osłon socjalnych procesu restrukturyzacji, które w dniu 7 stycznia br. podpisane zostało przez przedstawicieli pięciu central związkowych, Związek Pracodawców Przemysłu Hutniczego oraz przedstawicieli czterech zainteresowanych ministerstw.

   Obecnie zaawansowane są działania legislacyjne dotyczące pomocy publicznej kierowanej na osłony socjalne dla zwalnianych pracowników i uzgadniane są:

   - projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwalnianych z przyczyn dotyczących zakładów pracy z podmiotów gospodarki narodowej, objętych ˝Programem...˝,

   - projekt rozporządzenia ministra gospodarki w sprawie szczególnych zasad, trybu udzielania i sposobu wykorzystania dotacji przeznaczonych na finansowanie restrukturyzacji zatrudnienia w przemyśle hutnictwa żelaza i stali oraz warunków uzyskania uprawnień, zasad i trybu przyznawania, obliczania i wypłacania osłon socjalnych dla pracowników tego przemysłu, w ramach dotacji ujętych w budżecie Ministerstwa Gospodarki.

   Informuję równocześnie, że dotychczas zmniejszenie zatrudnienia w hutnictwie objęło w latach 1991-1997 ok. 60 tys. osób, z których większość przeszła do pracy w spółkach tworzonych na bazie macierzystych przedsiębiorstw, bez stosowania jakichkolwiek osłon socjalnych. Program przewiduje, że z pozostałych ok. 40 tys. osób, które powinny odejść z hut, około połowa znajdzie zatrudnienie w spółkach bez stosowania osłon socjalnych. Po uwzględnieniu osób, które odejdą z hut w sposób naturalny, przewidziane w budżecie Ministerstwa Gospodarki dotacje na restrukturyzację zatrudnienia, środki pomocowe z funduszu PHARE, a także świadczenia wynikające ze skrócenia okresu uprawniającego do zasiłków i świadczeń przedemerytalnych finansowanych z Funduszu Pracy, przeznaczone będą w najbliższych trzech latach tylko dla 15-17 tys. pracowników zwalnianych z hut realizujących ˝Program...˝.

   Wielkość środków przeznaczonych na osłony socjalne dla zwalnianych pracowników będzie zróżnicowana w zależności od stopnia bezrobocia w poszczególnych regionach. Ostrowiec Świętokrzyski, reprezentowany przez posła Władysława Adamskiego, znajduje się w regionie o wysokim stopniu bezrobocia, co będzie miało wpływ na wysokość osłon stosowanych zgodnie z podpisanym porozumieniem.

   Nawiązując do uwag zawartych w interpelacji, a dotyczących zagadnień nadmiernego importu wyrobów hutniczych, który rujnuje nasze przedsiębiorstwa, i braku działań proeksportowych, uprzejmie wyjaśniam, że program restrukturyzacji hutnictwa nie ma charakteru proeksportowego, a założeniem jego w handlu międzynarodowym jest tylko zrównoważenie importu eksportem polskich wyrobów. Obecna trudna sytuacja wielu hut wynika w dużym stopniu z okresowej dekoniunktury w skali światowej, stwarzającej także pewne zagrożenia dla realizacji programu restrukturyzacji hutnictwa.

   Handel międzynarodowy wyrobami hutniczymi regulowany jest ogólnie obowiązującymi przepisami i tylko import prowadzony niezgodnie z tymi przepisami może być ograniczany w sposób stosowany w handlu międzynarodowym. Polska wynegocjowała z Unią Europejską przedłużenie ochrony celnej tylko do końca 1999 r., po którym cło na wyroby hutnicze z UE będzie zlikwidowane.

   Większym zagrożeniem w zakresie konkurencji dla polskiego hutnictwa jest obecnie import stali ze wschodu i południa, mimo że import ten objęty jest wciąż jeszcze cłem w wysokości od 6% dla krajów CEFTA do 14,3% cła konwencyjnego dla członków Światowej Organizacji Handlu - WTO. Cła te obejmują również dostawy z Rosji, Ukrainy, Kazachstanu i krajów Dalekiego Wschodu. Stosownie do obowiązujących procedur, działania zmierzające do ochrony krajowego rynku poprzedzone muszą być wnioskami producentów ponoszących wymierne straty z tytułu nadmiernego, bądź też cenowo nieuczciwego (dumping) importu.

   Nawiązując do propozycji posła Adamskiego w sprawie rozpatrzenia przez Sejm sytuacji hutnictwa, uprzejmie informuję, że we wrześniu 1998 r. przekazałem odpowiedź na dezyderat Komisji Gospodarki w sprawie programu restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali, do którego w dniu 5 lutego br. przekazane zostało uzupełnienie. Materiały te Komisja Gospodarki zamierza rozpatrzyć w dniu 17 lutego.

   Minister

   Janusz Steinhoff

   Warszawa, dnia 10 lutego 1999 r.