Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie warunków pracy i płacy w Państwowej Straży Pożarnej

   Odpowiadając na interpelację nr 232 z dnia 19 lutego 1998 r. posła na Sejm RP pana Jana Kulasa, przedkładam następujące informacje.

   Ideą zmian organizacji ochrony przeciwpożarowej w Polsce po roku 1991 było utworzenie Państwowej Straży Pożarnej, która jako zasadniczy filar Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego ma realizować określone w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej zadania ratownicze w ramach systemu bezpieczeństwa wewnętrznego. Są to zadania trudne i nowe dla formacji pożarniczej, które daleko wykraczają poza tradycyjne działania przeciwpożarowe postrzegane przed rokiem 1991 jako gaszenie pożarów i działalność profilaktyczna. O obciążeniu ratowniczym i jego skutkach dla tej formacji jednoznacznie przekonują następujące dane:

   - liczba akcji ratowniczych prowadzonych w roku 1992 wzrosła z 104 237 do 238 479 w roku 1997;

   - liczba ratowników uczestniczących w działaniach wzrosła odpowiednio w tym czasie z 1 133 050 do 1 650 292;

   - wzrosła również liczba poszkodowanych ratowników z 994 w roku 1992 do 2439 w roku 1997.

   W tym miejscu chciałbym bardziej szczegółowo odnieść się do pytań zawartych w wystąpieniu pana posła:

   1. Czy i w jaki sposób pan minister dokonał analizy sytuacji w Państwowej Straży Pożarnej w ramach pracy w rządzie J. Buzka?

   Od początku trwania kadencji obecnego rządu kierownictwo Komendy Głównej PSP przekazuje opracowania tematyczne w celu pełniejszego zapoznania ministra spraw wewnętrznych i administracji z problematyką dotyczącą działalności Państwowej Straży Pożarnej. W dniu 12 listopada 1997 r. przedłożono wiceministrowi spraw wewnętrznych i administracji informację dotyczącą realizacji najpilniejszych zagadnień, mających wpływ na sprawność działań PSP oraz wymagających ingerencji ministra. Dnia 3 grudnia przekazana została informacja o stanie Państwowej Straży Pożarnej, która obejmowała między innymi dane dotyczące działań ratowniczych w roku 1997 i problematykę finansowania działalności PSP. Omówiono w niej także zadania PSP przewidziane do realizacji na rok 1998 na tle projektu budżetu na ten rok, łącznie z wszelkimi zagrożeniami wynikającymi z tego projektu. W dniach 16-17 grudnia 1997 r. - w Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie w czasie narady kadry kierowniczej PSP i przedstawicieli central pożarniczych związków zawodowych, z udziałem podsekretarza stanu w MSWiA Wojciecha Brochwicza, omówiono ocenę realizacji zadań w 1997 r. oraz zakładane i określone główne kierunki działania PSP na rok 1998.

   Dnia 28 stycznia 1998 r. w czasie roboczej narady kadry kierowniczej PSP, nakreślono program działania formacji Państwowej Straży Pożarnej w bieżącym roku oraz omówiono założenia reorganizacji PSP w aspekcie reformy administracji publicznej. Wcześniej, w dniu 26 stycznia br. przekazano do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji projekty unormowań prawnych zawierające stosowne, niezbędne według Państwowej Straży Pożarnej zmiany w ˝ustawach pożarniczych˝. Projekty te powstały w wyniku prac zespołu problemowego, powołanego decyzją komendanta głównego PSP i miały na celu elastyczne wkomponowanie struktur ratownictwa w reformowane struktury państwa - przy jednoczesnym zapewnieniu pełnej mobilności Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Dnia 6 lutego 1998 r. przekazano podsekretarzowi stanu w MSWiA, Wojciechowi Brochwiczowi, informację o podstawowych zadaniach realizowanych przez PSP w okresie listopad 1997 r.-luty 1998 r. Dyrektorowi generalnemu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazano informację na temat udziału PSP w zapewnieniu bezpieczeństwa wewnętrznego w związku z przygotowanym przez rząd raportem o stanie bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Materiał ten ukazuje przedsięwzięcia obejmujące różnorodne formy oddziaływania PSP na społeczeństwo w celu ograniczenia zagrożeń i popularyzacji zasad bezpieczeństwa. Tego samego dnia, tj. 10 lutego br. przekazano Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji materiał zawierający stosownie do kompetencji Państwowej Straży Pożarnej propozycje do założeń polityki społeczno-gospodarczej na rok 1999 w następujących zakresach:

   - zwiększenia bezpieczeństwa obywateli w ramach decentralizacji funkcji państwa i umacniania samorządu terytorialnego,

   - budowy nowoczesnego systemu koordynowania działań ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych i katastrof ekologicznych.

   Ponadto, w trakcie cyklicznych, cotygodniowych spotkań, komendant główny PSP informuje podsekretarza stanu w MSWiA Wojciecha Brochwicza o najważniejszych działaniach i bieżącym funkcjonowaniu Państwowej Straży Pożarnej.

   2. Jak faktycznie przedstawiają się relacje przeciętnych płac Państwowej Straży Pożarnej do płac pozostałych służb mundurowych, a Policji w szczególności?

   Porównanie uposażenia funkcjonariuszy pożarnictwa i Policji przedstawia się następująco:

Rok Uposażenie funkcjonariusza pożarnictwa stanowi % uposażenia policjanta

1992 65,00

1993 79,30

1994 83,30

1995 84,13

1996 83,23

1997 83,13

1998 81,40

   Natomiast średnie uposażenie funkcjonariuszy w Państwowej Straży Pożarnej na tle średniego uposażenia w innych formacjach mundurowych przedstawia następujące zestawienie:

Formacja Średnie uposażenie w roku (w zł.)

1996 1997 1998

UOP 1451,62 1669,91 2003,63

SG 1387,46 1598,08 1828,95

Policja 1291,22 1490,35 1767,30

PSP 1074,68 1238,96 1438,50

   3. Jak przedstawia się realizacja programu (w oparciu o porozumienie komendanta głównego PSP ze związkami zawodowymi - 9 kwietnia 1997 r.) stopniowego zrównania świadczeń i uposażeń strażaków PSP ze świadczeniami i uposażeniami policjantów?

   Zgodnie z treścią ww. porozumienia opracowano ˝Założenia programu stopniowego zrównania świadczeń i uposażeń strażaków PSP z poziomem świadczeń i uposażeń policjantów w latach 1998-2000˝. Powyższe założenia podwyżki podpisała pani Katarzyna Maria Piekarska - ówczesny podsekretarz stanu w MSWiA oraz p.o. komendanta głównego PSP nadbryg. Ignacy Ścibiorek.

   Podwyżki uposażeń, które w roku bieżącym spowodowały pogorszenie relacji średniego uposażenia strażaka do policjanta, wynosić będą 81,4% (w roku ubiegłym uposażenie funkcjonariuszy PSP wynosiło 83,13% uposażenia policjanta). Z powodu braku środków finansowych nie nastąpiły jakiekolwiek zmiany w kwestii zrównania świadczeń. Tym samym w roku bieżącym niekorzystne relacje pogłębiają się. Skromność środków finansowych zdecydowanie ogranicza również realizację postulatów z podpisanego w ubiegłym roku porozumienia pomiędzy stronami sporu zbiorowego, tj. komendantem głównym Państwowej Straży Pożarnej a Krajową Sekcją Pożarnictwa NSZZ ˝Solidarność˝, Związkiem Zawodowym Strażaków ˝Florian˝ i Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Pracowników Pożarnictwa a komendantem głównym PSP. Relacje uposażeń strażaków PSP do uposażeń policjantów przedstawiają zestawienia w informacji dotyczącej pytania nr 2.

   4. W oparciu o budżet państwa na 1998 r., jak przedstawia się sytuacja finansowa Państwowej Straży Pożarnej w stosunku do wykonania budżetu w 1997 r.?

   Plan finansowy wydatków budżetowych Państwowej Straży Pożarnej na 1998 r. został ustalony na poziomie o 13% wyższym w stosunku do wykonania planu w roku ubiegłym. Limit na wydatki rzeczowe wzrasta w stosunku do poniesionych wydatków w 1997 r. jedynie o 5,8%. Projekt budżetu, podobnie jak w roku ubiegłym, nie zapewnia również środków na wywiązywanie się z obligatoryjnych obowiązków wynikających ze znowelizowanej ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zakresie finansowania kosztów jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz kosztów uczestnictwa w działaniach ratowniczych jednostek OSP poza ich terenem działania. Potrzeby te wynoszą około 74,7 mln zł (zapewniono jedynie 1,2 mln zł).

   Dotacje na inwestycje w bieżącym roku wzrosną o 28,5%, z czego na inwestycję centralną o nazwie ˝Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej˝ o 36,9%, jednak podstawowe inwestycje budowlane planowane są na poziomie 77% inwestycji zrealizowanych w ubiegłym roku.

   5. W jakim zakresie w obecnym 1998 r. nastąpi poprawa warunków technicznych i wyposażenia pracowników Państwowej Straży Pożarnej?

   W 1998 r. planuje się zakończenie wyposażania strażaków Państwowej Straży Pożarnej w przysługujące im środki ochrony osobistej. Uznając to zadanie za priorytetowe, na realizację zakupów środków ochrony osobistej zostały skierowane wszystkie możliwe środki finansowe w kwocie 27 mln zł.

   W 1998 r. ze środków budżetu Komendy Głównej PSP oraz inwestycji centralnej planowany jest zakup następującego wyposażenia:

   - samochód ratownictwa technicznego - 4 szt.

   - ciężki dźwig ratowniczy - 3 szt.

   - system kontenerowy - 1 komplet

   - samochód gaśniczy - 71 szt.

   - aparaty powietrzne nadciśnieniowe - 2500 szt.

   - sprężarki do aparatów nadciśnieniowych - 28 szt.

   - samochód operacyjny - 121 szt.

   - samochód kwatermistrzowski - 100 szt.

   - samochód ratownictwa drogowego - 30 szt.

   Ponadto ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska planowany jest zakup:

   - samochodów ratownictwa ekologicznego - 20 szt.

   - samochodów rozpoznania chemiczno-ekologicznego i radiologicznego - 4 szt.

   - ubrań gazoszczelnych - 500 szt.

   - aparatów powietrznych nadciśnieniowych - 500 szt.

   - zestawów ratownictwa wodnego - 10 kpl.

   6. Jak przedstawia się plan wewnętrznej reformy Państwowej Straży Pożarnej? W jakim stopniu możliwe jest odbiurokratyzowanie warunków pracy PSP?

   Planowane zmiany ustroju administracyjnego kraju spowodują również zmiany w organizacji wewnętrznej Państwowej Straży Pożarnej. Obecnie trwają prace legislacyjne dotyczące zmiany struktury organizacyjnej Komendy Głównej PSP. Zakładane zmiany polegają na zmniejszeniu liczby wewnętrznych komórek organizacyjnych z 19 do 11 z jednoczesną restrukturyzacją zatrudnienia. Planowane zmiany prowadzą również do zmniejszenia stanu zatrudnienia w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej o około 20%. Jednocześnie pragnę zauważyć, iż stany zatrudnienia w komendach wojewódzkich i rejonowych PSP są obecnie minimalne, a zgłaszane potrzeby zwiększenia etatów, stosownie do wzrostu zadań Państwowej Straży Pożarnej, nie mogą być uwzględniane z uwagi na ograniczenia finansowe.

   Stosownie do możliwości zadań realizowanych przez Państwową Straż Pożarną trudno obecnie zgodzić się z opinią o przerostach biurokratycznych. Świadczy o tym również zatrudnienie w jednostkach organizacyjnych PSP, które przedstawia się następująco:

Jednostki organizacyjnePSP Liczbazatrudnionych % ogólnegostanu

Komenda Główna PSP 229 0,80

Komendy wojewódzkie PSP 3179 11,25

Komendy rejonowe PSP 2375 8,35

Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze PSP 21945 77,20

Szkoły, Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej PSP (CNBOP) 681 2,40

   W razie potrzeby wszyscy funkcjonariusze pożarnictwa, również zatrudnieni w systemie 8-godzinnym (KG, KW, KR, szkoły i CNBOP) biorą udział w akcjach ratowniczych.

   7. Czy i w jakim stopniu pan minister planuje zmiany w ustawodawstwie dotyczącym Państwowej Straży Pożarnej? Jakich jeszcze innych działań pana ministra należy oczekiwać w zakresie poprawy sytuacji w PSP?

   W związku z planowaną reformą administracji publicznej również w ustawach dotyczących funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej przewiduje się stosowne zmiany wynikające z zasad ustrojowych reformy, które będą regulowały kompetencje organów administracji ogólnej w zakresie ochrony przeciwpożarowej i Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, ustalenie jednolitych przepisów i standardów związanych z ochroną przeciwpożarową i Krajowym Systemem Ratowniczo-Gaśniczym. Istotną sprawą jest również określenie zasad finansowania Państwowej Straży Pożarnej i ochotniczych straży pożarnych oraz ustalenie zasad powoływania i odwoływania komendantów poszczególnych szczebli podziału terytorialnego naszego kraju.

   Do czasu uchwalenia pakietu ustaw sankcjonujących nowy podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej trudno jest prognozować ostateczne rozwiązania w przyszłym ustawodawstwie o Państwowej Straży Pożarnej, jednakże Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest przygotowane na adaptację funkcji Państwowej Straży Pożarnej do nowych rozwiązań terytorialnej organizacji kraju.

   Po zaprezentowaniu, mam nadzieję, wyczerpujących informacji, pragnę panu posłowi podziękować za zainteresowanie problematyką straży pożarnej, z myślą, iż przedstawione fakty i propozycje pozwolą skutecznie oddziaływać na poprawę ustawodawstwa dotyczącego ochrony przeciwpożarowej i Państwowej Straży Pożarnej.

   Podsekretarz stanu

   Wojciech Brochwicz

   Warszawa, dnia 27 marca 1998 r.