Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wzmocnienia i modernizacji wałów ochronnych w widłach Wisły i Sanu w ramach narodowego programu odbudowy kraju ze skutków powodzi

   W związku z interpelacją posła na Sejm RP pana Władysława Stępnia w sprawie realizacji programu odbudowy i modernizacji, w tym remontów i modernizacji wałów przeciwpowodziowych i innych urządzeń sieci melioracji wodnych podstawowych oraz urządzeń hydrotechnicznych w widłach Wisły i Sanu, pragnę przekazać przygotowane przy współudziale Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa odpowiedzi na postawione w niej szczegółowe pytania.

   Ad 1. Harmonogram realizacyjny programu odbudowy i modernizacji zakłada zakończenie zdecydowanej większości zadań w dziedzinie usuwania skutków powodzi do końca I półrocza 2001 r. Termin ten, jako docelowy, określony został dla takich programów szczegółowych, jak:

   - wyremontowanie i odbudowa substancji mieszkaniowej uszkodzonej lub zniszczonej w wyniku powodzi,

   - przeprowadzenie remontów, odbudowa i modernizacja placówek oświaty i służby zdrowia, kultury, sportu i turystyki,

   - odbudowa uszkodzonej lub zniszczonej infrastruktury komunalnej gmin,

   - przywrócenie zdolności produkcyjnej przedsiębiorstw prowadzących działalność na terenach dotkniętych skutkami powodzi,

   - przywrócenie zdolności produkcyjnej gospodarstw rolnych, zakończenie prac w dziedzinie rekultywacji gruntów,

   - stworzenie podstaw prawnych, organizacyjnych, technicznych i materialnych systemu osłony przeciwpowodziowej, na który złożą się:

   a) nowoczesne rozwiązania w zakresie monitorowania, prognozowania i ostrzegania,

   b) odbudowa i uzupełnianie o nowe inwestycje sieci obiektów i urządzeń hydrotechnicznych (wały p.powodziowe, uregulowane koryta rzeczne, zapory, zbiorniki wodne i suche, poldery),

   c) program działań prewencyjnych,

   d) efektywna struktura zarządzania w sytuacjach kryzysowych.

   Poza horyzont czasowy roku 2001 sięgają - ze względu na swój długofalowy charakter - takie zadania jak:

   - modernizacja całej sieci wałów przeciwpowodziowych, w tym tej jej części, która nie była dotknięta skutkami powodzi w latach 1997, 1998, oraz budowa nowych obwałowań (docelowy termin realizacji tego zadania - 2010-2015 r.),

   - wdrożenie założeń nowego ładu przestrzennego uwzględniającego wymogi bezpieczeństwa przeciwpowodziowego,

   - realizacja kompleksowych programów zagospodarowania dorzeczy wielkich polskich rzek; programu ˝Odra-2006˝ i programu Wisła.

   Ad 2. Projekt ustawy budżetowej na 1999 r. przewiduje utworzenie rezerwy celowej na usuwanie skutków powodzi w wysokości 1 728 160 tys. zł, w tym środki z międzynarodowych instytucji finansowych (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Europejski Bank Inwestycyjny, Fundusz Rozwoju Społecznego Rady Europy) stanowią 983 160 tys. zł.

   Ponadto na cele związane z odbudową popowodziową wykorzystane zostaną środki banków komercyjnych w postaci preferencyjnych kredytów: dla małych i średnich przedsiębiorstw dotkniętych skutkami powodzi, na odtworzenie zdolności produkcyjnych, dla rolników odbudowujących zdolności produkcyjne gospodarstw oraz dla powodzian na remonty i odbudowę zniszczonych mieszkań i domów.

   Ad 3. a) Wysokość strat wyrządzonych przez powodzie w melioracjach wodnych wyszacowana została na ok. 704 mln zł (w cenach z 1997 r.), w tym w urządzeniach melioracji podstawowych - 667 mln zł i w urządzeniach melioracji wodnych szczegółowych - 37 mln zł.

   Usunięcie szkód pozwala odtworzyć urządzenia zniszczone lub uszkodzone podczas przepływu wielkich wód powodziowych, co w nieznacznym stopniu poprawia dotychczasowy stan zabezpieczenia dolin rzecznych przed powodziami. Konieczna jest modernizacja znacznej części istniejących urządzeń oraz budowa nowych.

   W 1997 r. z budżetu państwa przeznaczono 137 mln zł na usuwanie skutków powodzi w urządzeniach melioracji podstawowych.

   W grudniu 1997 r. rząd Rzeczypospolitej zaciągnął pożyczkę w Europejskim Banku Inwestycyjnym z przeznaczeniem na finansowanie usuwania szkód powodziowych, w tym powstałych w urządzeniach melioracji wodnych tworzących systemy zabezpieczenia dolin rzecznych przed powodziami. Stosownie do podpisanej umowy rząd zapewnił pożyczkodawcę o zabezpieczeniu w budżecie państwa kwot na sfinansowanie kosztów wywłaszczeń i podatku VAT (celowa rezerwa budżetowa).

   Wstępny harmonogram finansowania usuwania szkód powodziowych w urządzeniach melioracji wodnych podstawowych przedstawia się następująco:

Lata Wielkość środków w mln zł (poz. cen 1997 r.)

Ogółem Kredyt z EBI Budżet

1998 240 170 70

1999 100 70 30

2000 60 46 14

Razem 400 286 114

   Kwota 400 mln zł, przewidziana na lata 1998-2000, została podzielona między 28 województw. Przy określaniu wielkości środków dla poszczególnych województw kierowano się zasadą zaspokojenia w pierwszej kolejności potrzeb z zakresu odbudowy przerwanych wałów przeciwpowodziowych i koryt rzecznych, usunięcia pozostałych szkód oraz wykonania najpilniejszych prac w dziedzinie modernizacji urządzeń melioracji podstawowych.

   Na koniec grudnia 1998 r. wykorzystano środki w wysokości 274 877,1 tys. zł, przekraczając planowane (267 400 tys. zł) o 2%, tj. o 7477,1 tys. zł). Biorąc pod uwagę niskie temperatury w miesiącach listopadzie i grudniu, wymuszające przerwanie przede wszystkim robót ziemnych - realizację zadań w dziedzinie remontów i odbudowy sieci melioracji podstawowych uznać należy za dobrą.

   Planowane zadania wykonano i przekroczono w woj.: bielskim, częstochowskim, gorzowskim, kaliskim, katowickim, kieleckim, konińskim, krakowskim, leszczyńskim, lubelskim, nowosądeckim, opolskim, poznańskim, przemyskim, radomskim, rzeszowskim, sieradzkim, skierniewickim, szczecińskim, tarnobrzeskim, tarnowskim, toruńskim, wałbrzyskim i zamojskim. Nie wykonano zadań w woj.: jeleniogórskim, legnickim, wrocławskim i zielonogórskim.

   b) Wielkość strat w obiektach hydrotechnicznych i urządzeniach będących w administracji okręgowych dyrekcji gospodarki wodnej po powodziach 1997 i 1998 r. wraz z kosztami modernizacji i zabezpieczeń, według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. przedstawia się następująco:

   - obiekty hydrotechniczne - 153 959 tys. zł

   - zniszczenia koryt i brzegów rzek wymagające udrożnienia i odbudowy - 411 321 tys. zł

   - budowle regulacyjne - 671 429 tys. zł.

   Na dzień 31 grudnia 1998 r., licząc od początku realizacji, tj. od lipca 1997 r., wykonano roboty o wartości:

   - udrożnienie i odbudowa koryt i brzegów rzek - 62 855 tys. zł

   - budowle regulacyjne - 86 633 tys. zł.

   Łącznie na realizację robót wydatkowano 219 452 tys. zł (dane te mogą ulec pewnym, choć niewielkim zmianom po rozliczeniu wszystkich płatności 1998 r.).

   Biorąc pod uwagę ogrom zniszczeń i potrzeb w zakresie remontów, odbudowy, modernizacji i nowych inwestycji przed powodziami, zabezpieczających, postęp robót wydaje się znaczący. Należy pamiętać, że jest on uzależniony od możliwości finansowych budżetu państwa oraz ściśle wiąże się z warunkami hydrologicznymi w czasie trwania sezonu budowlanego.

   Ad 4. W ramach kredytu Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz rezerwy celowej budżetu państwa w woj. tarnobrzeskim przyjęto do realizacji w latach 1999 i 2000 piętnaście zadań z zakresu usuwania skutków powodzi w urządzeniach melioracji wodnych podstawowych.

   Są to następujące zadania:

   1. Przebudowa śluzy wałowej w Gorzycach.

   2. Zabezpieczenie - modernizacja lewego wału rzeki Wisły m. Swarań, Nakol.

   3. Zabudowa wyrw brzegowych na rzece Łęg przy jazie Krawce.

   4. Obwałowanie rzeki Kamiennej VII - zadanie 2.

   5. Podwyższenie lewego wału rzeki Koprzywianki.

   6. Budowa i odbudowa prawego wału rzeki Wisły w Nagajowie.

   7. Podwyższenie i odbudowa lewego wału cowkowego rzeki Czarnej.

   8. Obwałowanie rzeki Kamiennej II - zadanie I.

   9. Odbudowa mostu na rzece Strumień.

   10. Modernizacja wałów rzek Wisły i Sanu - przeciwfiltracyjne zabezpieczenie prawego wału m. Janiszów, Zabełoże.

   11. Modernizacja wałów rzeki Wisły - przeciwfiltracyjne zabezpieczenie wału i starorzeczy m. Przykop, Dymitrów.

   12. Zabudowa wyrwy w lewym wale rzeki Wisły w Sulejowie.

   13. Zabudowa wyrwy w lewym wale rzeki Wisły m. Wesołówka I.

   14. Zabudowa wyrwy w lewym wale rzeki Wisły m. Wesołówka II.

   15. Zabudowa wyrwy w lewym wale rzeki Wisły w Ciszycy Przewozowej.

   Wszystkie ww. zadania obejmują remonty i odbudowę urządzeń i zostały wykonane w 1998 r., a koszt ich realizacji wyniósł 10 843,4 tys. zł.

   W ramach przygotowywanego kredytu z Funduszu Rozwoju Społecznego Rady Europy przeznaczonego na dokończenie napraw i odbudowy urządzeń przeciwpowodziowych oraz częściowe sfinansowanie zadań z zakresu modernizacji urządzeń przeciwpowodziowych, w byłym woj. tarnobrzeskim przewiduje się realizację w latach 1999-2000 trzech zadań z zakresu modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych (naprawę i odbudowę wykonano w całości w 1998 r.).

   Są to:

   1. Remont wałów Wisły m. Przykop - Dymitrów.

   2. Remont śluzy wałowej rz. Wisły gm. Osiek.

   3. Remont prawego wału rz. Wisły m. Zaduszki gm. Padew.

   Wartość realizacji tych zadań według kosztorysu inwestorskiego wyniesie 2699 tys. zł.

   Równolegle do prac w dziedzinie usuwania skutków powodzi w melioracjach wodnych podstawowych na terenie byłego woj. tarnobrzeskiego w latach 1997-1998 zrealizowano roboty na rzekach będących w administracji Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na kwotę 2705 tys. zł na 14 budowlach na Wiśle na odcinku między 208 a 288 km biegu rzeki oraz w km 31 850-32 150 Sanu w m. Pysznica. Roboty miały charakter zabezpieczeń brzegów rzek.

   Na Wiśle poniżej ujścia Sanu w 1998 r. wystąpiło niewielkie zagrożenie wałów w km 302-303 - brzeg prawy w m. Kopiec - i w km 318 - brzeg lewy w m. Ciszyca Przewozowa. Stwarza ono konieczność podjęcia robót zabezpieczających ze środków 1999 r. W roku ubiegłym robót nie podjęto ze względu na konieczność koncentracji, w skali resortu, środków na bardziej zagrożonych obiektach i budowlach.

   Generalnie rzecz biorąc, zakończenie realizacji zadań w dziedzinie remontów i odbudowy sieci zabezpieczeń przeciwpowodziowych w widłach Wisły i Sanu planuje się na koniec 2000 r.

   Minister

   Jerzy Jacek Widzyk

   Warszawa, dnia 17 lutego 1999 r.