Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji ekonomicznej rolników

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 3 lutego 1999 r. (znak:SPS-0202-1377/98) interpelacją pana posła Władysława Stępnia w sprawie spadku dochodu rolników uprzejmie informuję, iż rząd ma świadomość trudnej sytuacji, w jakiej znajdują się obecnie polscy rolnicy. Dlatego też aby w sposób doraźny pomóc tej grupie społecznej, podejmowane są liczne działania, a także opracowany został systemowy program polityki społecznej i gospodarczej państwa wobec wsi, którego wdrożenie umożliwi przede wszystkim przygotowanie polskiego rolnictwa do sprostania konkurencji rolnictwa z Unii Europejskiej.

   Odnosząc się do spraw przedstawionych przez pana posła, wyjaśniam:

   1. Głównym i pierwszoplanowym zadaniem rządu jest odtworzenie polskiego eksportu na rynki wschodnie. W 1998 r. Polska zanotowała dodatnie saldo obrotów z krajami b. ZSRR, aczkolwiek było ono niższe niż w roku 1997. Saldo obrotów handlowych z państwami CEFTA wzrosło o 9,5% w stosunku do roku 1997, choć mimo to pozostało ono ujemne. Szacuje się, że głównie z tytułu spadku w 1999 r. eksportu do Rosji saldo obrotów artykułami rolno-spożywczymi z krajami b. ZSRR ulegnie pogorszeniu w porównaniu z 1998 r. o około 318 mln dolarów.

   Istnieje możliwość wznowienia eksportu polskich towarów na rynki wschodnie, jednak np. w przypadku wieprzowiny nie jest tak, jak powszechnie się sądzi, iż Rosja jest w stanie przyjąć każdą partię tego mięsa, nawet gorszej jakości. W sytuacji kiedy trafia na rynek rosyjski mięso wysokiej klasy z UE i USA, Polska musi zaproponować odbiorcom rosyjskim wieprzowinę co najmniej podobnej jakości.

   W warunkach ograniczonych możliwości budżetowych oraz notowanych nadwyżek na poszczególnych rynkach w 1999 r. rząd zamierza pomóc w promocji i eksporcie polskich towarów m.in. przez zastosowanie dopłat do eksportu mięsa wieprzowego i eksportu odtłuszczonego mleka w proszku.

   2. Rząd RP rozpoczął rozmowy z trzema centralami związkowymi (KZRKiOR, NSZZ RI ˝Solidarność˝, ZZR ˝Samoobrona˝) już w sierpniu 1998 r., kiedy to na spotkaniu przedstawicieli tych związków z wiceprezesem Rady Ministrów panem Januszem Tomaszewskim powołano siedem rządowo-związkowych zespołów roboczych. Po czterech miesiącach funkcjonowania zespołów strona związkowa oceniła je negatywnie, zwracając uwagę, iż w tym czasie sytuacja dochodowa rolników znacznie się pogorszyła. Zdaniem rządu, choć rozmowy nie przyniosły oczekiwanych przez rolników zmian, to pozwoliły wymienić poglądy na tematy nurtujące obie strony.

   28 grudnia 1998 r. oraz 4 stycznia br. odbyły się spotkania prezydiów związków z prezesem Rady Ministrów, podczas których oceniono stan dotychczasowych rozmów i uzgodniono potrzebę zmiany formy współpracy. Efektem tego była decyzja premiera o powołaniu rządowego Zespołu ds. Wsi pod przewodnictwem ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej, którego celem jest współpraca z rolniczymi związkami zawodowymi i organizacjami społeczno-zawodowymi w zakresie monitorowania i przedkładania Radzie Ministrów opinii oraz wniosków w sprawie bieżących problemów wsi i rolnictwa oraz wypracowywania kierunków zmian systemowych w rolnictwie.

   Rząd od momentu rozpoczęcia organizowania blokad przez rolników wyrażał gotowość do podjęcia rozmów merytorycznych ze wszystkimi organizacjami związkowymi i społeczno-zawodowymi rolników przestrzegającymi porządku i prawa, tym samym zdanie, iż ˝rząd dyskryminuje niektóre związki zawodowe rolników˝ jest nieuzasadnione. Nie mogło jednak być tak, że z jednej strony trwają rozmowy z rządem, a z drugiej strony stawiane są blokady i nawołuje się do ich organizowania.

   Negocjacje rozpoczęto po zawieszeniu blokad i zakończono 8 lutego br. podpisaniem protokółu ustaleń, który zarówno wychodzi naprzeciw doraźnym postulatom rolników, jak i zawiera propozycje działań systemowych. Na rozmowy rządowego Zespołu ds. Wsi zapraszani są reprezentanci Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych ˝Solidarność˝ oraz Związku Zawodowego Rolnictwa ˝Samoobrona˝ - zatem nie ma mowy o dyskryminacji żadnej z największych działających w naszym kraju organizacji zawodowych zrzeszających rolników indywidualnych.

   3. Nie podzielam poglądu pana posła, iż rząd dopiero pod presją wystąpień rolników rozpoczął z nimi dialog. Blokady dróg były efektem rozgoryczenia rolników, pagarszającymi się warunkami gospodarowania i niemożności sprzedaży, zwłaszcza trzody chlewnej, która jest dla wielu rolników jedynym źródłem utrzymania. W 1998 r. w Polsce oraz w innych krajach europejskich wystąpiły niekorzystne zjawiska ekonomiczne spowalniające procesy restrukturyzacji rolnictwa. Zakłócenia na rynku rolnym zostały spowodowane przede wszystkim:

   - kryzysem gospodarczym i finansowym w Rosji, która była jednym z największych odbiorców polskich produktów rolno-spożywczych,

   - wysoką podażą mięsa i zbóż na świecie oraz stosowaniem wysokich subwencji do eksportu tych płodów rolnych.

   Brak wystarczającej aktywności ze strony podmiotów gospodarczych na rynku wywołał potrzebę poszerzania działalności interwencyjnej państwa, którą rząd realizował i realizuje w chwili obecnej.

   Rzeczywiście istotnym problemem jest zapewnienie wzrostu eksportu wieprzowiny i wyrobów mięsnych do Rosji. Podjęte zostały rozmowy w tym zakresie, ale osiągnięcie ostatecznego porozumienia może być trudne. Uwzględniając ciągłe zwiększanie dotacji przez państwa UE do eksportowanych do Rosji przetworów mięsnych, a także bezpłatne dostawy mięsa z USA, nie będzie łatwo odbudować nam pozycji sprzed kryzysu. Pomimo iż Rosja jest w stanie zagospodarować każdą dostawę żywności, to jednak stawia następujące warunki:

   - obniżenia ceny dostarczanych towarów o ok. 30-40%,

   - co najmniej półrocznego odroczenia płatności,

   - odpowiedniej jakości eksportowanych towarów.

   4. Nie mogę zgodzić się z twierdzeniem, że trudna sytuacja gospodarcza Polski jest efektem braku kompetencji, a tym bardziej niechęci do dialogu z wieloma grupami społecznymi, które aktualnie prowadzą akcje protestacyjne. Przerwanie wystąpień rolniczych wskazuje, że przy dobrej woli obu stron można prowadzić konstruktywne rozmowy zakończone podpisaniem dokumentu, stwarzające szansę na wprowadzenie rozwiązań warunkujących wzrost dochodowości z produkcji rolniczej.

   Zasygnalizowane w wystąpieniu pana posła problemy istnieją od 1989 r. i trudno będzie je wyeliminować w krótkim czasie. Każdy rząd, niezależnie od tego jaka opcja polityczna obejmie władzę, będzie musiał je rozwiązywać, biorąc także pod uwagę czynniki zewnętrzne. Swoje zamierzenia rząd chce przedstawić środowiskom zainteresowanym sprawami wsi - związkom i organizacjom społeczno-zawodowym rolników, a także opozycji parlamentarnej, ale w atmosferze umożliwiającej rzeczową dyskusję. Problemów wsi nie da się jednak rozwiązać bez ogólnonarodowego porozumienia środowisk związanych z rolnictwem. Temu powinna służyć szeroka konsultacja społeczna programów opracowanych w MRiGŻ, konstruktywne rozmowy ze związkami i organizacjami społeczno-zawodowymi rolników oraz samorządem rolniczym.

   Na zakończenie chciałbym poinformować pana posła, iż dialog z przedstawicielami rolniczych związków zawodowych rozpoczął się od chwili powołania rządu. Jedną z pierwszych decyzji ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej było powołanie Związkowej Komisji Konsultacyjnej, w skład której wchodzą przewodniczący sześciu największych organizacji zrzeszających producentów, pracowników i pracodawców rolnych oraz związków zawodowych rolników indywidualnych.

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Łuszczewski

   Warszawa, dnia 26 lutego 1999 r.